Minn nhar il-Ħadd l-1 ta' Marzu 2020 tberfil sar parti sħiħa mis-sit personali tiegħi www.pawlumizzi.com
Il-kontenut ta' dan il-blog ġie trasferit fuq dan is-sit sabiex fih ikun hemm miġbura x-xogħolijiet kollha li xtaqt nippubblika fuq l-internet tul is-snin.
Wednesday, 8 April 2020
Tuesday, 23 July 2019
Grazzi Frans Giles!
X'naqbad ngħid fuq dan ir-raġel? Persuna li żewwaq b'tant sempliċità it-tfulija tiegħi meta spiss kont immur biex nagħmel xi qadja lil ommi; nidħol bil-ġirja fil-ħanut tat-té ta' Frans "il-Giles" u ngħidlu x'kellna bżonn.
Sakemm jinqala' minn wara l-bank u jidħol fil-kamra mudlama fuq il-lemin sabiex iġib dak li nkun tlabtu, kont nintefa ninnota lil xi erba' irġiel bilqiegħa, jaqraw gazzetta jew jieħdu t-té. Kien żmien ieħor u aħjar. Mingħajr il-mobile, mingħajr Facebook u Instagram. Dak iż-żmien in-nies kienu jiltaqgħu wiċċ imb'wiċċ sabiex jitkellmu u izekzku.
Sakemm jinqala' minn wara l-bank u jidħol fil-kamra mudlama fuq il-lemin sabiex iġib dak li nkun tlabtu, kont nintefa ninnota lil xi erba' irġiel bilqiegħa, jaqraw gazzetta jew jieħdu t-té. Kien żmien ieħor u aħjar. Mingħajr il-mobile, mingħajr Facebook u Instagram. Dak iż-żmien in-nies kienu jiltaqgħu wiċċ imb'wiċċ sabiex jitkellmu u izekzku.
Niftakar ġranet meta akkumpanjajt lill-għażiża ommi għax-xirja, dħalna għand Frans u b'ġentilezza liema bħalha, isellem u jibda xi diskursata, minn dawk li ommi tant kienet tħobb. Kelmtejn dwar dak li kien qed jiġri fl-inħawi jew dwar valuri jew dwar kif bdew jinbidlu ż-żminijiet. Kont naffaxxina ruħi ninnota d-diskursata titwieled, tinbet u tiżvolġi fi ftit sekondi. Niftakar lil Frans jirrakkonta ġrajjiet passati, meta fl-aqwa tiegħu kien Pulizija jekk m'inix sejjer żball. Kien raġel rett u jisħaq li l-irġulija titlob rispett u kelma soda.
Nista' ngħid li Frans kien skuża għall-ewwel passi ta' indipendenza għalija. Ommi, li kienet b'sebgħa għajnejn fuq binha, ma damitx ma bdiet tafdani mmur b'xirja jew insarraf xi ftit flixken tal-ħġieġ sabiex Frans isarrafomlna fi ftit ċenteżmi. Kienet tara li kull flixkun ikun nadif tazza sal-inqas dettall, tgħabbihom f'basket taċ-ċarruta daqstant ieħor nadif tazza u tibgħatni 'l hemm, konxja li Frans ser jagħmilli premura sabiex mingħandu nerġa' dritt lura lejn id-dar. U hekk kien ikun, għax għall-grazzja t'Alla dejjem sibt hena fid-dar sakemm il-ħajja ma ħaditniex kollha kemm aħna f'toroq mudlama bla mistenni.
Nista' ngħid li Frans kien skuża għall-ewwel passi ta' indipendenza għalija. Ommi, li kienet b'sebgħa għajnejn fuq binha, ma damitx ma bdiet tafdani mmur b'xirja jew insarraf xi ftit flixken tal-ħġieġ sabiex Frans isarrafomlna fi ftit ċenteżmi. Kienet tara li kull flixkun ikun nadif tazza sal-inqas dettall, tgħabbihom f'basket taċ-ċarruta daqstant ieħor nadif tazza u tibgħatni 'l hemm, konxja li Frans ser jagħmilli premura sabiex mingħandu nerġa' dritt lura lejn id-dar. U hekk kien ikun, għax għall-grazzja t'Alla dejjem sibt hena fid-dar sakemm il-ħajja ma ħaditniex kollha kemm aħna f'toroq mudlama bla mistenni.
 |
| 'Sporting Clive' fi Triq Santa Luċija, fil-Belt Valletta |
'Sporting Clive', għax hekk kien jismu l-ħanut ta' Frans, ilu li għalaq. Jgħidu li kien ħadulu l-Gvern. Jgħidu ħafna imma l-verità qatt ma sirt nafha. Dejjem ħlomt li nerġa nara lil Frans jipprova jixref f'dik il-gallarija minuskola, għoddha ser iċċedi, sabiex isaqqi qasrija jew jagħti titwila fi Triq Lvant. F'dak il-ħanut kont inħossni 'home' u forsi minn hemm bdejt nifhem is-sbuħija tal-komunità.
L-aħħar darba li kellimt lil Frans kien taħt il-gallarija tiegħu ħdejn Ta' Liesse. Irrakkuntali kif xi ħadd kien daħallu d-dar u serqu. Bħal dejjem, saqsieni kif tinsab ommi u daqs li kieku hu ma kien għaddej mill-ebda tbatija, tani dik il-ħarsa li tgħid ħafna; jew kollox.
Dawn il-persunaġġi bħal nistħajjilhom ser jgħixu għal dejjem. Qatt ma bsart li dik kellha tkun tal-aħħar u saħansitra ilbieraħt lura ħarist lejn il-gallarija biex nara narahx kif kien qed ikun fl-aħħar snin.
Illejla filwaqt li l-inħawi fejn seħħ dan kollu jinsab mifqugħ bil-kant idarras ta' Ivan Grech u jien qed nipprova ngħarraq il-ħoss bi ftit mużika mill-Palestina, id-dmugħ jinżel hekk kif ninduna li biċċa tassew sabiħa mill-identità li sawwritni u dik Beltija, intemmet. Belti kif nafha, tkompli tisparixxi.
L-aħħar darba li kellimt lil Frans kien taħt il-gallarija tiegħu ħdejn Ta' Liesse. Irrakkuntali kif xi ħadd kien daħallu d-dar u serqu. Bħal dejjem, saqsieni kif tinsab ommi u daqs li kieku hu ma kien għaddej mill-ebda tbatija, tani dik il-ħarsa li tgħid ħafna; jew kollox.
Dawn il-persunaġġi bħal nistħajjilhom ser jgħixu għal dejjem. Qatt ma bsart li dik kellha tkun tal-aħħar u saħansitra ilbieraħt lura ħarist lejn il-gallarija biex nara narahx kif kien qed ikun fl-aħħar snin.
Illejla filwaqt li l-inħawi fejn seħħ dan kollu jinsab mifqugħ bil-kant idarras ta' Ivan Grech u jien qed nipprova ngħarraq il-ħoss bi ftit mużika mill-Palestina, id-dmugħ jinżel hekk kif ninduna li biċċa tassew sabiħa mill-identità li sawwritni u dik Beltija, intemmet. Belti kif nafha, tkompli tisparixxi.
Ma jibqax biss memorji ta' Frans. F'moħħi jiġu ulied Frans u anki n-neputijiet tiegħu, ħbieb tiegħi - dawn tal-aħħar uħud mill-aħħar eżemplari ta' tfal Pawlini Beltin li għadna x-xorti ngawdu – u noħlom li jekk ikolli x-xorti nixjieħ bħalma xjaħ Frans, narahom jiġġieldu huma wkoll għal dak li hu Belti, dak li hu tal-komunità, rett, skjett, ġenwin u ta' valur.
Intemm dan il-ħsieb bil-memorja tal-vetrina tal-injam u ħġieġ li kellu Frans fil-ħanut. Il-ġenna minn hemm bdejt nifimha. Kienet vetrina antika, mhux wisq mgħobbija bi prodotti, imma fiha kont nilmah dawk il-gallettini jew ċikkulati li ta' tifel li kont dejjem tlabt lil ommi ma tinjorax! U hekk kif kienet tisma' talbi u nara lil Frans jgħolli l'atu sabiex inewwel dak li nkun xtaqt, kont intiegħem ferħ ġenwin li ma kontx insib fi ħwienet oħra.
Grazzi Frans. Kif saħaq sieħbi Mario Vella l-Brikkun, kultant niżolqu nożannaw lil xi ħadd li jiġi nieqes u npenġuh bħal qaddis miexi fuq l-art. Ma ngħidx li kont qaddis imma llum nixtieq infakkar is-sbuħija tas-sempliċità li kont tħaddan. Nitlob li l-Mulej ineħħi dik il-kisra minn għajnejk u jibdilha fi dmugħ ta' ferħ kbir li bis-sempliċità ta' ħajtek, għoġbok trawwem madwarek u anki fija. Grazzi ħafna Giles – konvint li, li kieku tiftakar fik, illum, anki ommi qed tibkik.
Intemm dan il-ħsieb bil-memorja tal-vetrina tal-injam u ħġieġ li kellu Frans fil-ħanut. Il-ġenna minn hemm bdejt nifimha. Kienet vetrina antika, mhux wisq mgħobbija bi prodotti, imma fiha kont nilmah dawk il-gallettini jew ċikkulati li ta' tifel li kont dejjem tlabt lil ommi ma tinjorax! U hekk kif kienet tisma' talbi u nara lil Frans jgħolli l'atu sabiex inewwel dak li nkun xtaqt, kont intiegħem ferħ ġenwin li ma kontx insib fi ħwienet oħra.
Grazzi Frans. Kif saħaq sieħbi Mario Vella l-Brikkun, kultant niżolqu nożannaw lil xi ħadd li jiġi nieqes u npenġuh bħal qaddis miexi fuq l-art. Ma ngħidx li kont qaddis imma llum nixtieq infakkar is-sbuħija tas-sempliċità li kont tħaddan. Nitlob li l-Mulej ineħħi dik il-kisra minn għajnejk u jibdilha fi dmugħ ta' ferħ kbir li bis-sempliċità ta' ħajtek, għoġbok trawwem madwarek u anki fija. Grazzi ħafna Giles – konvint li, li kieku tiftakar fik, illum, anki ommi qed tibkik.
Thursday, 23 May 2019
Ittra lill-Beltin ta' vera
Waslet l-elezzjoni għall-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta u ġietni muża li nikteb ftit ħsibijiet li ilhom iberrnu f'rasi sabiex il-Beltin li nhar is-Sibt jitħajjru jmorru jimmarkaw il-karta tal-vot, ikunu għamlu ħsieb jew tnejn dwar dak li verament qegħdin jagħżlu.
Irċevejna l-flyers, ġew iħabbtulna u jkellmuna l-kandidati, uħud iltaqgħu miegħi fl-organizzazjoni komunitarja li jiena membru fiha u l-maġġoranza stednuni sabiex nattendi l-festin tagħhom. Kulħadd stinka fl-aħħar jiem sabiex jurini x'isarraf. U hawn fejn nibda nirrifletti dwar min tassew ser nafda sabiex iwettaq jew twettaq dak li tassew nixtieq li jseħħ f'Kunsill Lokali tant prestiġjuż. Għax il-plejer tal-ballun niġġudikah mhux kif jidher fir-riklam liebes il-qalziet ta' taħt issikkat, imma kif jilgħab il-partita deċiżiva li tiddeċiedi fejn imur il-kampjonat!
L-ewwel dispjaċir fil-kuntest Belti żgur li huwa dak li għal darb'oħra ma hawnx kandidati indipendenti u allura kull għażla li għandi hija ddettata minn ħsieb jew, sejjaħlu programm elettorali, ta' Partit, żgħir jew kbir. It-tieni dispjaċir huwa li ma hemmx kandidati tal-Alternattiva Demokratika għall-belt kapitali. It-tielet dispjaċir huwa li l-kandidat tal-Partit Demokratiku, lanqas biss naf min hu. Biss l-akbar dispjaċir huwa wieħed u xi ftit kompless.
Dejjem emmint li kandidat li joffri ruħu sabiex jirrappreżenta grupp ta' nies fuq livell politiku, għandu jindika eżattament x'inhuma l-miri personali tiegħu u mhux jissallab ma fuljett imfassal minn xi għorrief fil-Partit. Fi żminijiet politiċi oħra, dan kien jissejjaħ manifest. Illum nikkuntentaw b'xi ftit kummenti fuq Facebook u Alla m'għamlu! Nibqa' nirrealiżża kemm il-Partiti, speċjalment dawk l-aktar b'saħħithom, iżommu lill-kandidati tagħhom bħal ostaġġi; fil-għama ta' ċertu elementi sabiex dawn jibqgħu pedini fil-logħoba tagħhom. L-aljenazzjoni fost dawn il-persuni li ġenwinament jixtiequ jkunu ta' servizz kultant twaħħaxni u ninduna kif jieħdu gost ikunu għodda ta' Partit u mhux tal-komunità. Top to bottom approach!
Fl-aħħar snin u matul din il-kampanja elettorali, innutajt kif ħadmu l-Partiti. Il-Partit Laburista ippermetta li kandidati ferventi jibdew kampanja minn kmieni ħafna, però, kif kien bassarli partitarju Laburist kbir, fl-aħħar ġimgħat tal-kampanja tfaċċaw l-"istar candidates" sabiex jassiguraw li l-voti jmorru fejn jixtieq il-Partit – forsi fuq bażi ta' popolarità, iżda wkoll sabiex ikun hemm min huwa iktar tal-qalba fil-kontroll tal-Kunsill. Strateġija li lil hinn mill-mitkellem bejn in-nies u li diġà jixhed hekk, tħallini nistaqsi kemm verament l-iswadra l-ħamra hija magħquda.
Tul l-aħħar leġislatura dan l-istess Partit aċċetta li fost il-kandidati tiegħu li l-Beltin għoġobhom jafdaw fl-elezzjoni li għaddiet, uħud abbandunaw totalment il-ħidma, filwaqt li oħrajn baqgħu jaħdmu b'riżervi minn ċertu distanza. Kont inħokk xagħri u nħabbat rasi nipprova nifhem għalfejn f'ċelebrazzjonijiet bħal Jum il-Belt Valletta jew il-Ġimgħa l-Kbira nara biss ċertu uħud u mhux kulħadd. Spiss pruvajt nifhem kif rappreżentanti hekk setgħu qatt jiddefendu kriżijiet tal-Beltin jekk lanqas biss kienu preżenti f'mumenti ta' għożża jew kburija.
Għall-kuntrarju, il-Partit il-blu ħareġ bit-tema #teamvalletta li f'dan il-każ inħasset ġenwina u nkuraġġanti mmens. Fit-tmexxija tal-Kunsill li għadda, inħoss li l-Kapitali spiċċat sfruttata u assedjata minn żvilupp kummerċjali sfrenat li llum il-kultura Beltija qed tbati l-konsegwenza tiegħu. Jiddispjaċini li matul dawn is-snin, il-Kunsill Lokali aċċetta li jkun emarġinat minn deċiżjonijiet importanti li seħħew, aċċetta li ma jibqax protagonist - jekk qatt kien - forsi għax b'nifsu maqtugħ jew għax wisq twajjeb. Forsi, kif ħafna jgħidu, kien hemm ħafna ntoppi filwaqt li responsabbiltajiet u merti tteħdulu. Fl-aħħar snin il-Belt Valletta sofriet telfiet kbar, l-akbar fosthom, il-ġentrifikazzjoni sfrenata u sfurzata kif ukoll l-għibien kważi totali tal-ħidma tal-Karnival. Mhux ta' b'xejn li fl-aħħar ċelebrazzjonijiet marbuta mal-ballun, qajla dehret ir-ruħ kreattiva u kulurita ta' Beltin. Kif jgħid ħabib kbir tiegħi, ir-ruħ ġiet traskurata biex għamilna spazju għas-sbuħija kożmetika biss.
Minn dejjem ma kellix grazzja mal-aljenazzjoni politika. U iva, hija dik l-ikbar dispjaċir. Dispjaċir imġedded fl-aħħar xhur meta waqt konverżazzjonijiet ma' kandidati varji, ninduna kif l-ebda kandidat ma huwa jew hija aġġornata b'dak li qed jiġi mfassal għall-Belt. L-ebda kandidat ma kien konxju mit-twaqqif tal-Valletta Management Unit fi ħdan il-Heritage Malta - u li s'issa għadha ma ġietx varata. Jidher li Heritage Malta, ħatret lilha nfisha sabiex tkun responsabbli mill-immaniġġjar tal-ispazji fil-Belt Unesco u attivitajiet tal-komunitajiet, bħala 'belt ħajja'. Jiddispjaċini li inizzjattiva hekk, l-istess bħal dik kulturali tal-VCA, twaqqfet lil hinn mill-Kunsill Lokali Belti; fejn hemm ir-rappreżentanti tal-Beltin. Jiddispjaċini aktar li l-kandidati tħallew fid-dlam minn dan kollu. Saħansitra wieħed fost l-aktar kandidati papabbli qalb il-Laburisti saħansitra qal li "jekk huwa hekk, nirriżenja!". Nistennew u naraw.
Il-kandidati Beltin f'din l-elezzjoni huma kollha ħbieb tiegħi u naf x'isarrfu, allura nistmerr l-idea li dawn il-professjonisti varji jitħallew 'l barra minn dawn l-pjanijiet, filwaqt li strateġisti varji, ifasslu destin ta' individwi, familji u komunitajiet Beltin madwar mejda. Sfortunatament it-"top to bottom approach" fl-entitajiet governattivi jibqa' kankru li qed ikompli jitrawwem anki f'amministraturi żgħażagħ bravi mgħammda bl-idea li jaqdu tfassil iddettat mill-għoli li forsi joffrilhom pedistall ileqq minn fejn jiddu.
Nhar is-Sibt sejjer nivvota lil dawk li nemmen li verament konxji minn dak li qed jiġri fil-Belt. Dawk li għadhom iħaddnu l-valuri. Lil dawk li jiftakru fi kliem il-Beltin li ħallewna u li rrepetewlna sa mewthom li l-Belt Valletta mhix għall-bejgħ. Ser nivvota bix-xewqa li l-kunsilliera jkunu xewka f'sorm kull pseudo-Belti li jaħseb li jaf aktar mill-Beltin. Ser nivvota bix-xewqa li Kunsill ġdid jiġġieled ġlieda qalila kontra l-ġentrifikazzjoni u l-arroganza ta' numru ta' kummerċjanti li ladarba l-Gvern tahom palata, dawn għamlu kullimkien tagħhom. Ser nivvota bix-xewqa li ċertu żbalji ħoxnin fl-ippjanar tal-bini fil-Belt Valletta jiġu revokati. Ser nivvota bix-xewqa li Kunsill ġdid ikun raġel u jammetti bla tidwir mal-lewża li l-kokaina saret reġina ta' din il-Belt. Li Strada Stretta, proġett li kien tant ċentrali fil-ħidma lejn l-2018, illum hija mekka mhux biss ta' tendenzi kummerċjali li ma jixirqux lill-Belt iżda wkoll mekka tad-droga; periklu f'linji tat-trab, speċjalment għal ħutna Beltin żgħażagħ li qed isibu sors tant qrib ta' darhom. U Sinjura, jekk taħseb li neputik għadu ma missx magħha, jaf għandek żball oħxon!
Nhar is-Sibt sejjer nivvota biex forsi nkun rappreżentat minn nies li jaqdu dmirhom qabel ma jippruvaw jilgħaqu lill-varji chairmans, Prim Ministri, kapijiet jew allat oħra.
Nittama li din il-Belt mibnija minn swar porużi issib nifs ġdid fil-Kunsill Lokali 2019 sabiex minn hemm titrawwem demokrazija fejn il-valuri tal-Beltin ikunu ċentrali u jingħataw priorità u niċċa ġdida. Forsi ma tafx kif u l-pjan maħsub li l-Beltin ikunu xkupati, ma jirnexxiex!
Awguri ħuti Beltin! Kunu għaqlin!
L-ewwel dispjaċir fil-kuntest Belti żgur li huwa dak li għal darb'oħra ma hawnx kandidati indipendenti u allura kull għażla li għandi hija ddettata minn ħsieb jew, sejjaħlu programm elettorali, ta' Partit, żgħir jew kbir. It-tieni dispjaċir huwa li ma hemmx kandidati tal-Alternattiva Demokratika għall-belt kapitali. It-tielet dispjaċir huwa li l-kandidat tal-Partit Demokratiku, lanqas biss naf min hu. Biss l-akbar dispjaċir huwa wieħed u xi ftit kompless.
Dejjem emmint li kandidat li joffri ruħu sabiex jirrappreżenta grupp ta' nies fuq livell politiku, għandu jindika eżattament x'inhuma l-miri personali tiegħu u mhux jissallab ma fuljett imfassal minn xi għorrief fil-Partit. Fi żminijiet politiċi oħra, dan kien jissejjaħ manifest. Illum nikkuntentaw b'xi ftit kummenti fuq Facebook u Alla m'għamlu! Nibqa' nirrealiżża kemm il-Partiti, speċjalment dawk l-aktar b'saħħithom, iżommu lill-kandidati tagħhom bħal ostaġġi; fil-għama ta' ċertu elementi sabiex dawn jibqgħu pedini fil-logħoba tagħhom. L-aljenazzjoni fost dawn il-persuni li ġenwinament jixtiequ jkunu ta' servizz kultant twaħħaxni u ninduna kif jieħdu gost ikunu għodda ta' Partit u mhux tal-komunità. Top to bottom approach!
Fl-aħħar snin u matul din il-kampanja elettorali, innutajt kif ħadmu l-Partiti. Il-Partit Laburista ippermetta li kandidati ferventi jibdew kampanja minn kmieni ħafna, però, kif kien bassarli partitarju Laburist kbir, fl-aħħar ġimgħat tal-kampanja tfaċċaw l-"istar candidates" sabiex jassiguraw li l-voti jmorru fejn jixtieq il-Partit – forsi fuq bażi ta' popolarità, iżda wkoll sabiex ikun hemm min huwa iktar tal-qalba fil-kontroll tal-Kunsill. Strateġija li lil hinn mill-mitkellem bejn in-nies u li diġà jixhed hekk, tħallini nistaqsi kemm verament l-iswadra l-ħamra hija magħquda.
Tul l-aħħar leġislatura dan l-istess Partit aċċetta li fost il-kandidati tiegħu li l-Beltin għoġobhom jafdaw fl-elezzjoni li għaddiet, uħud abbandunaw totalment il-ħidma, filwaqt li oħrajn baqgħu jaħdmu b'riżervi minn ċertu distanza. Kont inħokk xagħri u nħabbat rasi nipprova nifhem għalfejn f'ċelebrazzjonijiet bħal Jum il-Belt Valletta jew il-Ġimgħa l-Kbira nara biss ċertu uħud u mhux kulħadd. Spiss pruvajt nifhem kif rappreżentanti hekk setgħu qatt jiddefendu kriżijiet tal-Beltin jekk lanqas biss kienu preżenti f'mumenti ta' għożża jew kburija.
 |
| Avviż ippubblikat 14/03/19 mill-Valletta Management Unit |
Il-kandidati Beltin f'din l-elezzjoni huma kollha ħbieb tiegħi u naf x'isarrfu, allura nistmerr l-idea li dawn il-professjonisti varji jitħallew 'l barra minn dawn l-pjanijiet, filwaqt li strateġisti varji, ifasslu destin ta' individwi, familji u komunitajiet Beltin madwar mejda. Sfortunatament it-"top to bottom approach" fl-entitajiet governattivi jibqa' kankru li qed ikompli jitrawwem anki f'amministraturi żgħażagħ bravi mgħammda bl-idea li jaqdu tfassil iddettat mill-għoli li forsi joffrilhom pedistall ileqq minn fejn jiddu.
 |
| Ritratt ta' Strada Stretta mill-2011 |
Nhar is-Sibt sejjer nivvota biex forsi nkun rappreżentat minn nies li jaqdu dmirhom qabel ma jippruvaw jilgħaqu lill-varji chairmans, Prim Ministri, kapijiet jew allat oħra.
Nittama li din il-Belt mibnija minn swar porużi issib nifs ġdid fil-Kunsill Lokali 2019 sabiex minn hemm titrawwem demokrazija fejn il-valuri tal-Beltin ikunu ċentrali u jingħataw priorità u niċċa ġdida. Forsi ma tafx kif u l-pjan maħsub li l-Beltin ikunu xkupati, ma jirnexxiex!
Awguri ħuti Beltin! Kunu għaqlin!
Sunday, 14 April 2019
Ġirbi b'dixxendenza u b'direzzjoni
Sieħbi Christopher Cassar talabni nikteb kelmtejn dwaru fil-perspettiva tal-ħidma li għaddej biha sabiex f'Mejju li ġej, il-Ġirbin jagħtuh il-fiduċja tagħhom u jerġa jirritorna bil-kbir fil-Kunsill Lokali tal-Birgu. Tajtu kelmti li nagħmel hekk bil-mod tiegħi. Ma nemminx li sentenza jew tnejn, kif ġejt mitlub, huma biżżejjed biex ngħid dak li għadni ngħid.
Ħa nibda billi, kif xieraq, infakkar id-dixxendenza Beltija tiegħu fil-familja taz-Zoj. Iżda naħseb dwar kemm tħabbat qalb Chris għal-Birgu, mhux ser inkun jien li noffri xi esklussiva!
Lil Chris sirt nafu ftit snin ilu ġewwa l-Fondazzjoni Valletta 2018. Sa mill-ewwel ġranet li ħdimna flimkien, deher ċar li Chris kien motivatur u li għalkemm kultant ta' rasu, kapaċi jisma u jevalwa ideat oħrajn. Chris kapaċi jisma' iżda kapaċi jinjora u jasal fejn jixtieq jasal biex dak li jkun qed joħlom iseħħ. Mill-bidu deher ċar li Chris kien bniedem tan-nies u li tassew jaf jara 'l komunità bħala prijorità.
Kien appuntu bis-saħħa ta' Chris ukoll li waħda mill-akbar ħolmiet li kelli għal Valletta 2018 seħħet. Il-Festa l-Kbira kienet proposta tal-Beltin li stinkajt għaliha tul l-aħħar snin, biss kien hemm numru ta' ostakli. Bl-avvent ta' Chris, kif ukoll id-direttriċi Catherine Tabone u c-chairman Jason Micallef, inbidel kollox u kien hemm ftuħ għal din il-ħolma tal-Beltin. Kburi li flimkien ma' Chris u oħrajn bħal Albert Dimech kont responsabbli sabiex nara li dan seħħ.
Apparti l-element professjonali ta' Chris, nixtieq insemmi wkoll dak personali. Chris huwa patrijott kbir, Juventin, iħobb l-fast food, il-festi, il-marċi, id-dokumentarji dwar ġrajjiet kurrenti, il-Jameson bil-Coca Cola u l-Coca Cola. L'hena tiegħu jorganiżża l-praspar u jirrakkonta oħrajn li ħajtu mżewwqa bihom. L'hena tiegħu jinki, jinbex u jidħak dwar dan kollu - anki meta, skonti, ma jkollux biex.
Lil Chris sibtu hemm fuq livell personali sa mill-ewwel ġranet. Għalkemm ma naqbilx dejjem miegħu u l-modi tiegħu, naf li dejjem ikollu ntenzjonijiet tajbin. Ġieli l-modi tiegħu ma nkunx qed nistennihom u jirrabjawni jew jaħsduni imma wara telefonata jew żewġ birer, dejjem instab kompromess. L-aħħar każ, ilu biss ġimgħa! Chris huwa dejjem skjett. Ma għandux tidwir mal-lewża. Meta bqajt noħlom għal xi ħaġa u dherlu li kont qed inħabbat rasi ma' ħajt, qalli u tani r-raġunijiet li sfortunatament irriżultaw veri.
Chris tal-punt. Jibqa' jsostni xi konvinzjoni minn tiegħu u jista' mhux jinżel anġlu mis-sema jkellmu, għax ta' rasu jibqa'. Iva xi drabi jbaqbaqni għax ma nkunx qed nistenna ċertu modi li joħroġ bihom. Fortunatament imma, għandna ħbiberija ta' rispett reċiproku li tmur lil hinn minn dan kollu.
Chris iħobb il-ħajja u lin-nies. Il-komunità hija tassew prijorità għalih għax hu lest ikun ħabib ta' kulħadd. Iħobb jiltaqa' ma' nies ġodda u f'kemm trodd salib jaqbad l-itwal u l-isbaħ konverżazzjonijiet magħhom. Naf ukoll kemm Chris, għalkemm jipprova ma jurix, huwa bniedem sensittiv. Dejjem lest biex jgħin bil-mezzi u kuntatti kollha tiegħu u dejjem attent sabiex dawk li jkunu miegħu, ikunu rispettati, kemm-il darba jkun ħaqqhom.
Chris jemmen ħafna, żżejjed skont jien, fil-Partit Laburista – u għalkemm ma naqbilx miegħu fuq kif u kemm lest jaqdi lill-Partit, konvint illi anki hawn Chris għandu intenzjonijiet tajbin. Jemmen bil-għama li qed isir progress fil-pajjiż u jixtieq jikkontribwixxi biex dan joktor.
Issa ilni snin midħla tal-Birgu. Jekk naf b'persuna waħda li tħobb 'l Birgu aktar minn Chris u martu, din hija ħabibti Sabrina Carabott. Sfortunatament Sabrina ma għadhiex magħna biss niftakar li meta kont semmejtilha lil Chris, ikkonfermatli imħabbtu lejn il-Birgu. Testimonjanza ċara aktar minn dik ma għandix xi nagħti.
Inħalli f'idejkom il-Ġirbin biex tagħmlu għażliet għaqlin għall-komunità tant sabiħa tagħkom. Chris qarribni sew lejkom u tgħallimt napprezza aktar dak li jsawwarkom. Awguri lilek Chris u lil sħabek il-Ġirbin!
Ħa nibda billi, kif xieraq, infakkar id-dixxendenza Beltija tiegħu fil-familja taz-Zoj. Iżda naħseb dwar kemm tħabbat qalb Chris għal-Birgu, mhux ser inkun jien li noffri xi esklussiva!
Lil Chris sirt nafu ftit snin ilu ġewwa l-Fondazzjoni Valletta 2018. Sa mill-ewwel ġranet li ħdimna flimkien, deher ċar li Chris kien motivatur u li għalkemm kultant ta' rasu, kapaċi jisma u jevalwa ideat oħrajn. Chris kapaċi jisma' iżda kapaċi jinjora u jasal fejn jixtieq jasal biex dak li jkun qed joħlom iseħħ. Mill-bidu deher ċar li Chris kien bniedem tan-nies u li tassew jaf jara 'l komunità bħala prijorità.
Kien appuntu bis-saħħa ta' Chris ukoll li waħda mill-akbar ħolmiet li kelli għal Valletta 2018 seħħet. Il-Festa l-Kbira kienet proposta tal-Beltin li stinkajt għaliha tul l-aħħar snin, biss kien hemm numru ta' ostakli. Bl-avvent ta' Chris, kif ukoll id-direttriċi Catherine Tabone u c-chairman Jason Micallef, inbidel kollox u kien hemm ftuħ għal din il-ħolma tal-Beltin. Kburi li flimkien ma' Chris u oħrajn bħal Albert Dimech kont responsabbli sabiex nara li dan seħħ.
 |
| Ma' Chris u d-direttriċi Catherine Tabone waqt waħda mill-laqgħat bi tħejjija għall-Festa l-Kbira |
 |
| Chris jammira u japprezza t-titli sportivi Beltin :) |
Lil Chris sibtu hemm fuq livell personali sa mill-ewwel ġranet. Għalkemm ma naqbilx dejjem miegħu u l-modi tiegħu, naf li dejjem ikollu ntenzjonijiet tajbin. Ġieli l-modi tiegħu ma nkunx qed nistennihom u jirrabjawni jew jaħsduni imma wara telefonata jew żewġ birer, dejjem instab kompromess. L-aħħar każ, ilu biss ġimgħa! Chris huwa dejjem skjett. Ma għandux tidwir mal-lewża. Meta bqajt noħlom għal xi ħaġa u dherlu li kont qed inħabbat rasi ma' ħajt, qalli u tani r-raġunijiet li sfortunatament irriżultaw veri.
Chris tal-punt. Jibqa' jsostni xi konvinzjoni minn tiegħu u jista' mhux jinżel anġlu mis-sema jkellmu, għax ta' rasu jibqa'. Iva xi drabi jbaqbaqni għax ma nkunx qed nistenna ċertu modi li joħroġ bihom. Fortunatament imma, għandna ħbiberija ta' rispett reċiproku li tmur lil hinn minn dan kollu.
 |
| Fis-6 ta' April 2018 – Ma' Chris u uħud mit-tim tiegħu tal-produzzjoni |
Chris jemmen ħafna, żżejjed skont jien, fil-Partit Laburista – u għalkemm ma naqbilx miegħu fuq kif u kemm lest jaqdi lill-Partit, konvint illi anki hawn Chris għandu intenzjonijiet tajbin. Jemmen bil-għama li qed isir progress fil-pajjiż u jixtieq jikkontribwixxi biex dan joktor.
 |
| Ma' Chris waqt il-ħidma għall-ftuħ taċ-ċelebrazzjonijiet għas-sena 2018 |
Issa ilni snin midħla tal-Birgu. Jekk naf b'persuna waħda li tħobb 'l Birgu aktar minn Chris u martu, din hija ħabibti Sabrina Carabott. Sfortunatament Sabrina ma għadhiex magħna biss niftakar li meta kont semmejtilha lil Chris, ikkonfermatli imħabbtu lejn il-Birgu. Testimonjanza ċara aktar minn dik ma għandix xi nagħti.
Inħalli f'idejkom il-Ġirbin biex tagħmlu għażliet għaqlin għall-komunità tant sabiħa tagħkom. Chris qarribni sew lejkom u tgħallimt napprezza aktar dak li jsawwarkom. Awguri lilek Chris u lil sħabek il-Ġirbin!
Sunday, 17 March 2019
KOBBA | Għeluq
L-Erbgħa li għadda, sieħbi James Vella Clark bgħatli messaġġ sabiex jindikali li kien hemm inervent ta' Franco Battiato fuq RAITRE. Ma lħaqtx rajtu sfortunatament.
Il-Kobba, il-proġett artistiku ntemm nhar il-Ġimgħa. Imma mhux il-kobba fiha nfisha. Mid-dar tal-ħabib ġdid Antoine Farrugia ħriġt b'bagalja bi ħdax-il biċċa arti. Iżda ħriġt ukoll b'bagalja emozzjonijiet bħal wara vjaġġ twil u emozzjonalment intensiv. Naħseb ħriġt b'aktar linji ta' spag aħmar jiġru minn qalbi lejn elementi li sawwru dan il-vjaġġ.
Il-Kobba kienet esperjenza ta' tlett snin ħsieb, kreattività, esperiment, deċiżjonijiet u ħidma. Grazzi kbira lil sieħbi Simon Sultana Harkins li għat-tieni darba kien kuratur ta' proġett minn tiegħi. Forsi mhux dejjem naqblu fil-metodi u ritmi tagħna iżda fuq kollox hemm sintonija ħelwa li tlaqqagħna f'punt komdu. Ma' Xmun inħossni komdu ma naqbilx u nisma' ħsibijiet minn perspettivi opposti.
Il-Kobba ħaditli ħafna ħin u enerġija. Tatni mħabbiet u serqitomli. Tellgħatni s-sema u sabbtitni fl-infern. Rawwmitni u tnejjket bija. Serqitli nifsi - drabi fi ljieli ta' mħabba u drabi oħra fi ljieli twal ta' biki. Kobba għallmitni nċedi aktar u nħalli kollox jitlaq mingħajr ma ngħannaq iżżejjed. Kobba fakkritni li hemm persuni li kapaċi jgħixu f'gidba konsistenti sabiex jissodisfaw is-suppervja filwaqt li oħrajn, kapaċi jibgħatu sms u jiskużaw ruħhom għall-feriti li jkunu ċarrtu f'sider ħaddieħor. Kobba xxennaqni nemmen li tassew teżisti relazzjoni li tista' tibqa'. Għal dejjem. Imma mhux bil-kliem. Għal dejjem, bla biżgħat u mingħajr ma l-fil aħmar jifga 'l ħajja mis-suġġetti.
Illum qalb il-ħedla ta' wara nofsinhar intfajt nara l-programm li kien issuġġerieli James. Lessico Amoroso jismu. Sa mn'alla rajtu llum. Ma tantx hemm kliem biex tiddeskrivi l-ġmiel ta' dawk l-45 minuta. Tpaxxejt f'sakra ħelwa nisma l-kliem li nemmen fih b'tant saħħa. Kliem profond u xejn fieragħ. Kliem dwar elementi li kontinwament nipprova ngħix kuljum u li Kobba saqsiet dwarhom. L-istil ta' diskursati li nħobb nisma.
Massimo Recalcati jitkellem dwar l-akbar żewġ gidbiet li qed ngħixu. L-ewwel dik li l-ħajja adulta hija ħajja kapaċi li tkun awtonoma u indipendenti. Li ż-żmien jeżalta l-"jiena". Meta fi kliem Recalcati, mingħajr "l-ieħor", il-"jiena" ma jeżistix. Li l-"ieħor" jgħix fil-"jiena". U l-"jiena" ma hux padrun ta' daru.
Il-Kobba, il-proġett artistiku ntemm nhar il-Ġimgħa. Imma mhux il-kobba fiha nfisha. Mid-dar tal-ħabib ġdid Antoine Farrugia ħriġt b'bagalja bi ħdax-il biċċa arti. Iżda ħriġt ukoll b'bagalja emozzjonijiet bħal wara vjaġġ twil u emozzjonalment intensiv. Naħseb ħriġt b'aktar linji ta' spag aħmar jiġru minn qalbi lejn elementi li sawwru dan il-vjaġġ.
Il-Kobba kienet esperjenza ta' tlett snin ħsieb, kreattività, esperiment, deċiżjonijiet u ħidma. Grazzi kbira lil sieħbi Simon Sultana Harkins li għat-tieni darba kien kuratur ta' proġett minn tiegħi. Forsi mhux dejjem naqblu fil-metodi u ritmi tagħna iżda fuq kollox hemm sintonija ħelwa li tlaqqagħna f'punt komdu. Ma' Xmun inħossni komdu ma naqbilx u nisma' ħsibijiet minn perspettivi opposti.
 |
| Mal-kuratur Simon Sultana Harkins waqt l-aħħar serata ta' KOBBA |
Illum qalb il-ħedla ta' wara nofsinhar intfajt nara l-programm li kien issuġġerieli James. Lessico Amoroso jismu. Sa mn'alla rajtu llum. Ma tantx hemm kliem biex tiddeskrivi l-ġmiel ta' dawk l-45 minuta. Tpaxxejt f'sakra ħelwa nisma l-kliem li nemmen fih b'tant saħħa. Kliem profond u xejn fieragħ. Kliem dwar elementi li kontinwament nipprova ngħix kuljum u li Kobba saqsiet dwarhom. L-istil ta' diskursati li nħobb nisma.
Massimo Recalcati jitkellem dwar l-akbar żewġ gidbiet li qed ngħixu. L-ewwel dik li l-ħajja adulta hija ħajja kapaċi li tkun awtonoma u indipendenti. Li ż-żmien jeżalta l-"jiena". Meta fi kliem Recalcati, mingħajr "l-ieħor", il-"jiena" ma jeżistix. Li l-"ieħor" jgħix fil-"jiena". U l-"jiena" ma hux padrun ta' daru.
It-tieni gidba kbira hija li s-salvazzjoni tagħna tinsab fil-poter tal-oġġett u li dan l-oġġett joffri l- possibiltà tal-ġdid. Oġġetti li jwegħduna ferħ u salvazzjoni. Xewqa umana li timbuttana lejn l-akkwist kontinwu. F'dan il-ġenn nitilfu l-element ta' kura lejn l-"ieħor". Sfortunatament għext nies mgħarrqa f'din il-ġirja bla nifs lejn infinit giddieb li jnessi l-kobor jew ibeżża' mill-kobor tal-għotja kompleta tal-imħabba.
Xi ġmiel l-argumenti li l-imħabba tiġġedded fiż-żmien. Kontra kull kuntrarju. L-imħabba bħal fjamma, tiġġedded, tissaħħaħ u tgħix fit-tul. Dejjem ġdida! "Meglio bruciare o durare?" Mhux ser ngħid xejn dwar l-intervent ta' Roberto Benigni. Nittama biss li ssibu ħin tisimgħuh.
L-għada li Kobba ntemmet, jitfaċċa dan kollu, bħal karru mimli ħjut ħomor, kobob... sabiex naqbeż fihom u bihom ngħix aktar u mmur x'imkien ġdid fejn niskopri relazzjonijiet b'imħabba li taqbad u li ttul. Mħabba vulkan li taħraq kollox u ġġenninni imma wkoll twassalni ngħix il-kwotidjanità f'paċi. Grazzi ta' dan kollu lil James, li fettillu jaħseb fija b'messaġġ. Illum infetħu toroq ġodda lil hinn mill-Kobba.
Aktar grazzi. Grazzi lil kull min għoġbu jakkwista xi xogħol mill-Kobba u jgħix ftit minn dan kollu miegħi. Grazzi lil min qasam ħsieb jew ftit sekondi miegħi tul is-seba' waqfiet. Grazzi lil min ma ġiex b'għażla. Grazzi lil min ma fhemx b'għażla. Grazzi lilek Claudia li minħabba fik twieled il-kunċett tal-Kobba. Grazzi Roberta. Grazzi Clint Scerri Harkins li tul dan iż-żmien sibt ħabib intens fik. Grazzi Carl Farrugia. Grazzi lil John Mallia, Edward Bonello, Victor Jacono, Martina Said u Stephanie Fsadni li xerrdu l-Kobba f'distanzi oħra. Grazzi lilkom li ftaħtu l-bieb ta' djarkom għall-Kobba. Grazzi lill-familja Agius li laqgħu lili għandhom. Grazzi lilek Louise li nsiġt linja ħamra miegħi u dewwaqtni sens tanġibbli u profond għal dawn il-ħsibijiet kollha.
PS. Għal min xtaq ikun jaf minn fejn twieldu t-titli tax-xogħolijiet f'Kobba, hawn huma l-kanzunetti li kkawżawhom
Wednesday, 27 February 2019
Kantiku għall-emozzjoni
Il-jum beda b'diskursata ma' Alex dwar il-crowdfunding b'risq l-appell kontra l-iżvilupp tal-bajja tal-Mistra. Kien jonqos €2000 sabiex jintlaħaq l-ammont mixtieq. Qsamt ix-xettiċiżmu u riżervi tiegħi ma' Alex u bħal dejjem, fhimna lil xulxin. Awgurajtlu li l-iskop jintlaħaq u komplejt bil-ġurnata.
Il-vuċi ta' Faber minfuq Spotify lissnet lament li noħlom li xi darba ninseġ bħalu, jekk mhux diġà għamilt. Kliemu akkumpanjani waqt li erġajt ħdimt fuq ritratt grafiku li kont ħallejt l-lejl ta' qabel. Kienet ilha ma titfaċċa l-muża tal-kulur u l-forma imma ħdimt fuq wiċċ li ispira nifs ġdid f'ħajti fl-aħħar xhur.
Matul il-jum kelli diskursati mhux mistennija. Uħud ma' familjari, imħabbiet passati, oħrajn ma' nies li ma stennejtx. Diskursata ħelwa, bħas-soltu, iżda qasira din id-darba, ma' Ray tal-kwadri li għalih kienet maħluqha l-kelma "bieżel". Għalkemm b'mobile sieket, fi triqti mill-Mosta, bdiet b'sorpriża l-ewwel taħdita li laħqet il-qofol meta aktar tard kont ser inħalli parkeġġ fil-Ħamrun. Sadattant diskursata partikolari ma' persuna li qajla kont naf waslitli aħbarijiet li qatt ma stennejt. Erġajt ftakart kemm hawn bnedmin li jafu jgħixu f'paċi mal-gidba tagħhom infushom u kemm oħrajn isibu serħan f'imġieba vjolenti u pastaża. Ta' sebgħa u tletin sena aċċettajt li din hija tassew verità għal ħafna.
Inħoss li James, sa qabel kont sirt nafu, dejjem tkellem lingwa li paxxietni fl-arti tiegħu. Inxebbħu mal-effett tal-lingwa Sirjana, li skoprejt fl-aħħar xhur u li għax tixbah il-lingwa tiegħi, tpaxxi s-sensi u xxennaqni nissemma kurjuż biex insir naf aktar. Ma niftakarx f'liem ordni dort max-xogħolijiet iżda niftkar li Yellow Morning u Erasing Memories serquli ħafna ħin. Dawn iż-żewġ biċċiet wasluli enerġija li kelli bżonn illum; kalma, rassenjazzjoni u fiduċja pożittiva. L-isfar maħruq dejjem kien il-kulur favorit u fih insib ħafna minni. Filfatt Yellow Light II u Yellow Light III irreżonaw ukoll. Poġġejt ftit bilqegħda u sraqt xi ritratt bil-mobile. Id-dmugħ feġġ quddiem Abstract in Red and Black. Biċċa xogħol vjolenti ħafna li tikxef lill-artist fil-profond kollu tiegħu għal min jaf jaqraha. Biċċa xogħol li tirrifletti silenzjuża imma ma tiskot qatt.
 |
| Erasing Memories |
 |
| Yellow Light II u Yellow Light III |
 |
| Abstract in Red and Black |
Pjaċir li nara l-iżvilupp li għadda minnu James anki 'l bogħod mill-landscapes ċelebri li spiss bżajt li kienu għoddhom ser jitfawh f'gaġġa. Xogħolu jilgħab mill-vjolenti, goff, sfaċċat u salvaġġ għas-seren, mistħi u nnoċenti. Għalkemm inħoss iktar kumdità fl-ewwel forma, nammetti li l-kontroll taż-żebgħa fit-tieni huwa xi ħaġa ammirevoli. Fuq kollox il-kompożizzjoni, l-moviment u t-tqassim tal-kulur f'xogħol James minn dejjem sibthom brillanti.
 |
| Yellow Morning |
Fit-tard mort fid-dar tal-anzjani. Lina qaltli li tħossha waħedha u tibki ħafna. Qaltli li idejja kienu kesħin. Qaltli biex nibqa' mmur naraha u biex inwasslilha l-messaġġ. Tereża qatt ma ltqajt magħha qabel illum. Magħdura ħafna tidher imma mis-sodda sellmitli bil-qalb.
Erġajt lura d-dar u rajt il-partita tal-Lazio kontra l-Milan. Xejn b'xejn ir-riżultat u anki l-kontenut. Wara xegħelt mobile antik u sibt messaġġi antiki varji li komplew mal-lista ta' emozzjonijiet.
U fl-aħħar waqa' silenzju. Ħadd ma baqa' jitkellem. Allura ktibt. Għax kollox għad ninsa. Kollox għad jintesa. Jekk mhux bil-kitba. Jew moqri f'pittura. Forsi.
Tuesday, 19 February 2019
X'fakkritni d-dementia
Id-dementia hija kundizzjoni li tnawwar. Nistħajjilha moffa. Kundizzjoni li tbikkem lill-vittma waqt li din tagħraf it-telfien ta' kull fakultà iseħħ bla ma tista' tintervjeni. Id-dementia hija kundizzjoni li tħoll il-bniedem minn kull ħsieb u tifdi lir-ruħ fuq din l-art. Tkisser kull forma ta' prużunzjoni u tfakkar li din il-ħajja m'hija xejn ħlief stadju.
Id-dementia ittambar turment kontinwu fil-qalb u fir-ruħ, ta' min jgħixha minn distanza. Bħal gas li joħnoq in-nifs, jew par idejn marsusa ma' għonqok li jeħdulek kull tama. Id-dementia teħodlok kollox, bil-mod il-mod; u għalkemm b'pass kwiet, tqaċċatlek kull xifer ta' sens minn din il-ħajja.
Id-dementia bħal riefnu fuq xtajta; tkaxkar kulma ssib frivolu, giddieb jew mibni fuq ir-ramel.
-
Id-dementia ħaditli wisq u żżejjed imma nessietni il-knis tal-ħajja. Id-dementia fakkritni li quddiemi hemm l-isbaħ ħolqien; dik li tatni l-ħajja. Id-dementia offrietli ftit nies li bħali għexuha u fil-fraġilità estrema li jinsabu fiha, jitkellmu u joffru sapport. Id-dementia urietni li tbissima tfisser eternità. Li ġismi wkoll xi darba għad irid jitniżżel minn fuq sodda minn żewġ irġiel li ma nafx u jintefa' b'galbu f'kaxxa. Id-dementia reġgħet fakkritni li jifdal biss ħaġa waħda... fi kliemek ħabib: "Ħobb-ha". L-imħabba biss tibqa'.
Ħsieb b'dedika u rispett lejn in-nies li nħobb, oħrajn li sirt naf fl-aħħar xhur, raġel umli li sirt naf dan l-aħħar u ommu li ġiet nieqsa llejla. R.I.P.
Id-dementia ittambar turment kontinwu fil-qalb u fir-ruħ, ta' min jgħixha minn distanza. Bħal gas li joħnoq in-nifs, jew par idejn marsusa ma' għonqok li jeħdulek kull tama. Id-dementia teħodlok kollox, bil-mod il-mod; u għalkemm b'pass kwiet, tqaċċatlek kull xifer ta' sens minn din il-ħajja.
Id-dementia teħodlok u titliflek lil min b'saħħtu kollha xtaq ikun hemm għall-vittma imma jħoss qalbu mfarrka u vojt kbir jiċċirkondah. Teħodlok ħafna mill-iskop li titkellem ma' nies li ma jistgħux jifhmu u jibqgħu jippretendu li kollox jibqa' kif dejjem kien. Teħodlok lil min bil-kliem biss isibha faċli l-kelma "inħobbok". Teħodlok l-enerġija, il-motivazzjoni li tgħarrex waħda friska, l-orjentament, l-iskop. Toħloqlok baħħ.
Id-dementia bħal riefnu fuq xtajta; tkaxkar kulma ssib frivolu, giddieb jew mibni fuq ir-ramel.
-
Id-dementia ħaditli wisq u żżejjed imma nessietni il-knis tal-ħajja. Id-dementia fakkritni li quddiemi hemm l-isbaħ ħolqien; dik li tatni l-ħajja. Id-dementia offrietli ftit nies li bħali għexuha u fil-fraġilità estrema li jinsabu fiha, jitkellmu u joffru sapport. Id-dementia urietni li tbissima tfisser eternità. Li ġismi wkoll xi darba għad irid jitniżżel minn fuq sodda minn żewġ irġiel li ma nafx u jintefa' b'galbu f'kaxxa. Id-dementia reġgħet fakkritni li jifdal biss ħaġa waħda... fi kliemek ħabib: "Ħobb-ha". L-imħabba biss tibqa'.
Ħsieb b'dedika u rispett lejn in-nies li nħobb, oħrajn li sirt naf fl-aħħar xhur, raġel umli li sirt naf dan l-aħħar u ommu li ġiet nieqsa llejla. R.I.P.
Wednesday, 13 February 2019
Ħajtek mhix dwarek
Għaddiet il-Festa. Kemm jien kburi! U kemm emozjonijiet jibqgħu! Kemm riflessjonijiet, xewqat, dubji, taħbit tal-qalb, eċitament. Fit-3:15 ta’ filgħodu qalb il-mard li fl-aħħar qed iċedi, tiġi din il-muża tokrob sabiex tinkiteb. Il-kitba hija passjoni u għalkemm kien hemm min iddejqu u min ħaseb li nużaha biex nimpressjona, ma niċħadx li hija fost l-isbaħ duwa li nsib għall-uġiegħ li kultant inawwar din l-eżistenza. U għalhekk nikteb ma niqafx.
U għalhekk l-ammirazjoni sħiħa lejn Pawlu u ħadd iktar. Pawlu li jġorr profil ta’ bniedem supperv - mhux ta’ qaddis tajjeb. Pawlu għaraf juża r-ras iebsa li kellu sabiex, kif spjega Karm, ħajtu ma tkunx gidba, ma tkunx dwaru iżda dwar xi ħaġa ikbar minnu: l-imħabba. Il-ġifen tfarrak iżda hu le. L-ebda tempesta ma rnexxielha twaqqfu - pjuttost bil-kontra!
 |
| Ritratt għażiż meħud minn Carl Farrugia |
Dik il-vara tal-Gafà rajtha tibdel l-espressjoni hekk kif sabet postha lura fil-Knisja. San Pawl tbissem. Forsi lili jew forsi lilna kollha; l-imġienen li nħaqqu kollox sabiex dan l-avveniment jibqà jsir. Imma ejja ngħidu li għal darba, Pawlu tbissem lili biss.
Kemm nixtieq li dik il-vara tista’ titkellem! Konvint li nduna bid-dmugħ imdendel li kelli hekk kif bdiet il-purċissjoni. Konvint li semgħani nkellmu qalb il-ħafna għajjat. Tgħanniqa kienet tinżel għasel. Ilbieraħ waqt live fuq Facebook, Fr. Karm spjega kif Pawlu għex kriżi wara li kkonverta. Kriżi ta’ proċess mudlam li kissirlu kull twemmin u ċertezza li kien ilu jrawwem minn ċkunitu. U allura min jien jien biex niddetta dak li rrid? U dak li rrid x’inhu? Il-fejqan fiżiku ta’ persuni li nħobb daqs dawl għajnejja? Ir-ritorn ta’ imħabba li emmint fiha? Forsi dawk. Ftit sekondi wara nirrealiżża jien stess li huma mpossibiltajiet li għalxejn nixxennaq għalihom.
“Meta mbagħad sebaħ, l-art ma għarfuhiex, lemħu biss bajja bi xtajta fiha, u qatgħuha li, jekk jista jkun, jitfgħu l-ġifen fuqha. Irħew l-ankri u telquhom il-baħar, u ħallew ukoll l-irbit tat-tmun.”
Kemm nixtieq li dik il-vara tista’ titkellem! Konvint li nduna bid-dmugħ imdendel li kelli hekk kif bdiet il-purċissjoni. Konvint li semgħani nkellmu qalb il-ħafna għajjat. Tgħanniqa kienet tinżel għasel. Ilbieraħ waqt live fuq Facebook, Fr. Karm spjega kif Pawlu għex kriżi wara li kkonverta. Kriżi ta’ proċess mudlam li kissirlu kull twemmin u ċertezza li kien ilu jrawwem minn ċkunitu. U allura min jien jien biex niddetta dak li rrid? U dak li rrid x’inhu? Il-fejqan fiżiku ta’ persuni li nħobb daqs dawl għajnejja? Ir-ritorn ta’ imħabba li emmint fiha? Forsi dawk. Ftit sekondi wara nirrealiżża jien stess li huma mpossibiltajiet li għalxejn nixxennaq għalihom.
“Meta mbagħad sebaħ, l-art ma għarfuhiex, lemħu biss bajja bi xtajta fiha, u qatgħuha li, jekk jista jkun, jitfgħu l-ġifen fuqha. Irħew l-ankri u telquhom il-baħar, u ħallew ukoll l-irbit tat-tmun.”
Waqt li Gabriella Agius kienet qed taqra r-rakkont spettakolari tal-wasla ta’ San Pawl f’Malta, laqtuni dawn il-frażijiet apparti l-mod eċċellenti kif qrat is-silta. Hekk kif ħadu deċiżjoni, irħew kollox… it-toqol u l-irbit… iċ-ċertezzi. U erġajt ftakart fil-kanzunetta ta’ Fabi, Vince chi molla.
Ftakart ukoll kif ftit jiem ilu sieħbi qalli sabiex meta nitħadded ma’ dak li “aħna għalih u tiegħu”, infakkru sabiex jieħu r-riedni f’idejh. Qalli biex meta nitolbu hekk, nemmen u nerħi t-tmun jien ukoll. Kultant nirrabja għax inħoss li xbajt u għajjejt inċedi. Xbajt u għajjejt nisma’ kliem ta’ tifħir iżda naqla’ id-daqqiet għall-istess raġuni. Xbajt u għajjejt niltaqa’ ma nies li jibżgħu jkunu veri, imqar lejhom infushom.
U għalhekk l-ammirazjoni sħiħa lejn Pawlu u ħadd iktar. Pawlu li jġorr profil ta’ bniedem supperv - mhux ta’ qaddis tajjeb. Pawlu għaraf juża r-ras iebsa li kellu sabiex, kif spjega Karm, ħajtu ma tkunx gidba, ma tkunx dwaru iżda dwar xi ħaġa ikbar minnu: l-imħabba. Il-ġifen tfarrak iżda hu le. L-ebda tempesta ma rnexxielha twaqqfu - pjuttost bil-kontra!
Friday, 25 January 2019
Tisbita tal-beati paoli
Reġa' wasal il-25 ta' Jannar. Miegħu ħafna ħsibijiet u sensazzjonjiet kontrastanti. Qabel l-ewwel ħjiel tal-għodwa, innutajt lil sħabi jippostjaw ritratti marbuta mal-konverżjoni ta' Pawlu fuq Facebook. Illum għal ħafna Pawlini jiftaħ is-siparju fuq il-festi sbieħ li jġeddulna memorja mgħoddija lilna mingħand missierna, in-nannu u l-bużnannu. Memorja li huma, f'xifer tal-arblu familjari, talbuna nkomplu ngħaddu, kif twassal lilhom.
Filwaqt li nista' ngħid li Jeremy il-Juventin rebaħ l-isfida għall-isbaħ ritratt, (u hawn se jifraħ li l-Juve jirbħu kollox) ħsibt li jien ta' Milanist umli, stajt nesprimi ħsibijiet billi nerġa' inħażżeż erba' kelmiet minflok.
Fl-2013 u fl-2015 ktibt dwar il-konverżjoni. Kunċett li jaffaxxinani wisq għal raġunijiet li lanqas jien għadni qatt ma għoddejt. Mhux ser nirrepeti dak li kont diġà ktibt.
L-immaġini romantika jew romantiċiżżata ta' Sawlu jinstabat minn fuq żiemel għalija tfisser li l-konverżjoni mhi xejn ħlief tisbita tal-beati paoli, dlam u nċertezza b'mistoqsijiet bħal "min int?" u "fejn se mmur?".
Il-konverżjoni tfakkarni fil-bżonn imminenti ta' umiltà. Il-bżonn li nieqfu nirkbu żwiemel jew nitilgħu fuq pedestalli biex mingħalina naħsbu li sirna xi ħadd importanti u ta' poter. Kif fakkarni sieħbi Mario lbieraħ, "kulħadd six feet under sejjer". Illum jew għada." Konverżjoni hija l-bżonn li nifgaw ix-xewqa spiss ħelwa ta' dak li fil-verità nafu li huwa tossiku.
Il-konverżjoni tibqa' tfakkarni, anki meta ma jkollix aptit niftakar, fil-bżonn tat-tjubija – dik li kontinwament teħodni fejn inweġġa' u ssabbatni bħal dawl jgħammex. Li mhux jien niddeċiedi iżda li b'umiltà nimxi lejn sejħa. Dik li kull bniedem jista' jsib biss fil-ġewwieni tiegħu u mkien aktar.
J'Alla ma nkunx trux.
Filwaqt li nista' ngħid li Jeremy il-Juventin rebaħ l-isfida għall-isbaħ ritratt, (u hawn se jifraħ li l-Juve jirbħu kollox) ħsibt li jien ta' Milanist umli, stajt nesprimi ħsibijiet billi nerġa' inħażżeż erba' kelmiet minflok.
 |
| Ritratt ta' Jeremy Agius |
L-immaġini romantika jew romantiċiżżata ta' Sawlu jinstabat minn fuq żiemel għalija tfisser li l-konverżjoni mhi xejn ħlief tisbita tal-beati paoli, dlam u nċertezza b'mistoqsijiet bħal "min int?" u "fejn se mmur?".
Il-konverżjoni tfakkarni fil-bżonn imminenti ta' umiltà. Il-bżonn li nieqfu nirkbu żwiemel jew nitilgħu fuq pedestalli biex mingħalina naħsbu li sirna xi ħadd importanti u ta' poter. Kif fakkarni sieħbi Mario lbieraħ, "kulħadd six feet under sejjer". Illum jew għada." Konverżjoni hija l-bżonn li nifgaw ix-xewqa spiss ħelwa ta' dak li fil-verità nafu li huwa tossiku.
Il-konverżjoni tibqa' tfakkarni, anki meta ma jkollix aptit niftakar, fil-bżonn tat-tjubija – dik li kontinwament teħodni fejn inweġġa' u ssabbatni bħal dawl jgħammex. Li mhux jien niddeċiedi iżda li b'umiltà nimxi lejn sejħa. Dik li kull bniedem jista' jsib biss fil-ġewwieni tiegħu u mkien aktar.
J'Alla ma nkunx trux.
Monday, 31 December 2018
Is-sena 2018
Is-sena tal-Greċja, l-Italja u l-Portugall. Tas-37. Is-sena tal-festa mnejjka u l-mewt taz-ziju. Is-sena ta' Higuain, tal-vjaġġi f'Għawdex. Is-sena tal-Kobba. Is-sena tal-mewġ fil-Port il-Kbir. Is-sena ta' Giorgio Poi u Andrea Laszlo de Simoni.
Is-sena fejn ħassjetni l-inqas mifhum. Is-sena fejn ħassejtni l-iktar fraġli u l-aktar b'saħħti. Is-sena meta ħbieb gidbu fuqi u ġew emmnuti. Is-sena tal-24 kampjonat. Is-sena tal-mewt ta' Godwin Scerri u l-vojt li ma stennejtx li se nħoss wara. Is-sena tal-qalb kbira ta' Charles Agius u l-pożittività li kattar fija. Is-sena tal-messaġġi sbieħ u profondi li biddluli ħajti bħal dak ta' ex-kollega li fakritni li min iħobbok ma jidfinx il-poeżiji tiegħek f'kexxun. Is-sena tal-gideb u l-infern. Is-sena ta' Mario, Giselle, Alfred, Chalie u Romina. Is-sena ta' Charles Bennett u s-sbuħija ta' qalbu. Is-sena ta' Clint u l-allegrija li jġib miegħu. Is-sena ta' Katie u l-imħabba ġenwina li offrietli. Is-sena tat-Tazza tad-Dinja mingħajr l-Italja. Is-sena ta' Belti bħala Kapitali Ewropea għall-Kultura fuq sfond tal-imwiet inkredibbilment numerużi li ħasdu lill-familji Beltin. Is-sena tal-ħolma tal-Beltin; il-Festa l-Kbira. Is-sena ta' Altofest f'Malta. Is-sena tal-karba tal-Beltin f'"Il-Ħasla". Is-sena ta' Victor u ta' Ġorġ il-kennies. Is-sena ta' Cynthia, GAME, tad-Danimarka, tal-Latvia, tal-Estonja u tal-Isvezja. Is-sena ta' Bernard u l-istand up tiegħu. Is-sena ta' nies kbar bħal Davide. Is-sena fejn tlift u ċedejt kemm-il darba biex forsi xi darba nirbaħ. Is-sena li fiha tlift parzjalment lil ommi. Is-sena li fiha pruvajt nibki imma d-dmugħ weħel; imma sal-bieraħ. Is-sena li fiha ċedejt u fgajt lis-suppervja biex ngħażel il-paċi. Is-sena li fiha ddedikajt ħinijiet twal għal ħaddieħor iżda wkoll ħin għalija. Is-sena li fiha skoprejt aktar lili nnifsi, il-limiti tiegħi, l-ħolm li jmexxini u għext xewqat mill-aktar umani tiegħi. Is-sena tas-Sirjani. Is-sena fejn esperjenzajt imħabba li qatt ma tmut. Is-sena li qalbi bkiet, ħafna, u daħket iktar. Is-sena ta' Wistin, Joyce, Agnes, Ċetta, Antonio, Filippa, Evelyn, Magdalene u l-bqija. Is-sena tal-ħolm u tal-ideat. Is-sena ta' lejl maġiku u l-ġenna. Is-sena ta' Salvini. Is-sena ta' xagħri mgerfxa. Is-sena tal-ħbieb speċjali. Is-sena ta' nies inutli. Is-sena ta' bejn is-swar. Il-lejl tax-xewqa li int tibqa'.
Tuesday, 25 December 2018
Wegħda għal Milied tajjeb
Mario, Giselle, Anġlu, Romina... nista' ngħid li l-Milied ħa tifsira friska permezz ta' dawn in-nies u l-esperjenza li qed ngħixu flimkien fl-aħħar xhur. Nies ta' qalb kbira u li ma jistennewx illum biex jifhmu x'inhu l-Milied. Nies li bis-sempliċità tagħhom u fit-tbatija li qed jgħixu, jafu xorta jxammru l-kmiem u jġibu tbissima fuq fomm min verament għandu bżonn.
Ħajti nbidlet immens fl-aħħar xhur. Nista' ngħid li mhux dejjem fhimt xi jkun għaddej minni biss dejjem kont ottimist li l-bidla ġġib Milied ġdid. Il-ħajja qisha stazzjon tal-ferrovija. Inti tirkeb vapur tal-art bit-tama ta' vjaġġ sbejjaħ u destinazzjoni li ssaħħan lil qalbek imma kultant issib ruħek, bil-biljett f'idek titgerbeb fuq art kiesħa, mormi minn fuq staffa kemmxejn għolja.
Wegħda għal Milied tajjeb; dak li għadda, dan u anki li ġej - kliem fieragħ mimli illużjoni li titgerrem u titfarfar quddiem il-lingwaġġ dirett tal-ħajja. Il-kliem ma jiswa xejn quddiem ħajja li hija iebsa u diretta; ħajja li taf tkissrek u tixkupak jekk ma tkunx lest tqum, timxi magħha u kif jgħid Morgan, tħalliha tieħdok x'imkejjen oħra. Il-kliem ma' jiswa' xejn quddiem il-mewt ta' Rose li sellimtilha ftit ġranet ilu u li l-għada sirt naf li ġiet il-mewt inkiss inkiss u ħaditha x'imkien ieħor. Aktar kmieni, Mario Vella irrifletta fuq argument simili ukoll u qbadt nhewden:
Wegħda għal Milied tajjeb; dak li għadda, dan u anki li ġej - kliem fieragħ mimli illużjoni li titgerrem u titfarfar quddiem il-lingwaġġ dirett tal-ħajja. Il-kliem ma jiswa xejn quddiem ħajja li hija iebsa u diretta; ħajja li taf tkissrek u tixkupak jekk ma tkunx lest tqum, timxi magħha u kif jgħid Morgan, tħalliha tieħdok x'imkejjen oħra. Il-kliem ma' jiswa' xejn quddiem il-mewt ta' Rose li sellimtilha ftit ġranet ilu u li l-għada sirt naf li ġiet il-mewt inkiss inkiss u ħaditha x'imkien ieħor. Aktar kmieni, Mario Vella irrifletta fuq argument simili ukoll u qbadt nhewden:
"Id-dwal lelliexa, l-ikel bnin, l-irdoss ta darek, l-affezzjoni ta genituri, qraba u hbieb, ir-rigali maghzula b'reqqa u attenzjoni ghad dettal, il-biljett ghal pudina tal-milied, id-diskorsi solidari ta joseph, adrian u mary louise, il-muzika, il-programm shih kalcistiku li hemm imhejji fir-renju unit ghal boxing day, trading places, gremlins, imbuljuta........ghiduli inthom kif jista jkun ma tahsibx dwar il-mewt imminenti tieghek f'dawn il-jiem."In-nies għamlulu ħafna likes kieku. Imma minjaf x'qed jifhmu jew ma jifhmux? Tgħid kapaċi jifhmu d-dmugħ ta' min hu mnikket jara lill-għeżież tiegħu jitbegħdu minnu - bla ma jista' jintervjeni? Tgħid jifhmu lil dak in-nurse li llum daħal xogħol bħas-soltu għassa ma' pazjenta mifluġa u sibtu jibki lil oħtu u bintha li ħallew din il-ħajja tant kmieni? Tgħid jifmhu lil min bit-trawmi tiegħu stess xorta waħda qed iħalli kollox biex iservi mħabbtu lejn persuna mportanti? Tgħid jifhmu lil min imbikkem jissielet ma' mewt li tqarreb issejjaħlu? Tgħid jifhmu xi tfisser li ċċedi kollox biex tara lil xi ħadd kuntent? Tgħid jifhmu? Jew forsi jiftħu ħalqom, jaqbdu pinna u jagħmlu like?
Kemm hi sabiħa t-tgħanniqa li tajtni fil-parkeġġ qalbi! Imżewqa b'silenzju li jifhimni, jew li jipprova. Silenzju li huwa Milied għal imħabba li kuljum lesta tmur x'imkien ieħor.
Sunday, 18 November 2018
Xewqat sbieħ
Qed nieħu pjaċir nerġa nsib ħin sabiex nikteb. Grazzi għalik. Nixtieq naqsam miegħek il-ferħ ta' din ix-xewqa li nsir nafek. Bħal tifel żgħir, noħlom li tkun f'idejja, mixħuta komda titkellem dwarek; dak li jeċitak, dak li jiskomodak.
Nixtieq nipprova ma nibqax ħabib tiegħek iżda ninvesti għal xi ħaġa aktar; naqsam miegħek ħsieb ikkumplikat u filosofiji raffinati iżda wkoll tmellisa sempliċi, tgħanniqa, raqda, jew forsi bewsa. Mijaf kif tkun bewsa miegħek? It-togħoma, il-fwieħa jew riħa ta' mnifsejk. Minjaf tkunx fitta l-mistħija jew jekk ngħelbuhiex bi spontanjetà umli, umana.
Nixtieqek hawn, jew forsi le, nixtieqek fuq xi bajja, mgezza fi ħwejjeġ biex ma tiksaħx, għall-ħoss il-baħar. Nixtieq nisma' ħsibijietek; taħsibx li int iferjuri minn ħaddieħor. Nixtieqek hawn - qed tisma' dan il-kliem forsi nara wiċċek jesprimi gost. Imma għalissa nistenna dak il-jum.
Miktuba 27-12-2015. Misjuba fid-drafts u ppublikata 18-11-18.
Nixtieq nipprova ma nibqax ħabib tiegħek iżda ninvesti għal xi ħaġa aktar; naqsam miegħek ħsieb ikkumplikat u filosofiji raffinati iżda wkoll tmellisa sempliċi, tgħanniqa, raqda, jew forsi bewsa. Mijaf kif tkun bewsa miegħek? It-togħoma, il-fwieħa jew riħa ta' mnifsejk. Minjaf tkunx fitta l-mistħija jew jekk ngħelbuhiex bi spontanjetà umli, umana.
Nixtieqek hawn, jew forsi le, nixtieqek fuq xi bajja, mgezza fi ħwejjeġ biex ma tiksaħx, għall-ħoss il-baħar. Nixtieq nisma' ħsibijietek; taħsibx li int iferjuri minn ħaddieħor. Nixtieqek hawn - qed tisma' dan il-kliem forsi nara wiċċek jesprimi gost. Imma għalissa nistenna dak il-jum.
Miktuba 27-12-2015. Misjuba fid-drafts u ppublikata 18-11-18.
Thursday, 18 October 2018
Procula
L-aħħar jum, illum. Jew forsi lbieraħ.
Il-gawwi Grieg ittajjar bla ħadd tbissimlu. Bla ħadd ma stħajlu jintelaq fuq żiffa fil-Port. L-għatx siket. Ċeda. Il-pinnola morra tal-ħajja reġgħet kebbset fjammi jaqtgħu u jqattgħu bħal silġ miksur. L-għeruq ilmaħtu tiela 'l fuq sakemm tkebbeb ma' għonqi u għafasni kemm felaħ, rassni miegħu, sabiex mal-aħħar nifs ifakkarni f'kemm iħobbni.
Ir-rogħoda tal-kordi eku ma' għadmi, li mill-iswed ta' sidri jiżżerżaq tul ruħi u bħall-anġlu, iħalli mewt warajh sakemm forsi ma jarax dmija jċarċru.
Lasanja, għoddha kiesħa imħawwra fuq ġifen f'maltempata, tgħini nfittex xtajta. Tgħini nemmen li l-ebda xagħra minn rasi mhu ser tintilef. Nistejqer forsi llum jgħaddi wkoll. Forsi l-musmar twil li jniffed żewġ saqajn ma jkomplix jissaddad. Forsi ma jċarratx il-ġild meta l-mejjet jinħeles minn salibu għal dejjem.
Procula, l-ebda tmiem mhu kiefer daqs dan l-għar mudlam. Fejn kull ħsieb jirbombja minn qawmien is-serduk sa meta tgħosfor kull ħeġġa li ntenni nifs.
Il-gawwi Grieg ittajjar bla ħadd tbissimlu. Bla ħadd ma stħajlu jintelaq fuq żiffa fil-Port. L-għatx siket. Ċeda. Il-pinnola morra tal-ħajja reġgħet kebbset fjammi jaqtgħu u jqattgħu bħal silġ miksur. L-għeruq ilmaħtu tiela 'l fuq sakemm tkebbeb ma' għonqi u għafasni kemm felaħ, rassni miegħu, sabiex mal-aħħar nifs ifakkarni f'kemm iħobbni.
Ir-rogħoda tal-kordi eku ma' għadmi, li mill-iswed ta' sidri jiżżerżaq tul ruħi u bħall-anġlu, iħalli mewt warajh sakemm forsi ma jarax dmija jċarċru.
Lasanja, għoddha kiesħa imħawwra fuq ġifen f'maltempata, tgħini nfittex xtajta. Tgħini nemmen li l-ebda xagħra minn rasi mhu ser tintilef. Nistejqer forsi llum jgħaddi wkoll. Forsi l-musmar twil li jniffed żewġ saqajn ma jkomplix jissaddad. Forsi ma jċarratx il-ġild meta l-mejjet jinħeles minn salibu għal dejjem.
Procula, l-ebda tmiem mhu kiefer daqs dan l-għar mudlam. Fejn kull ħsieb jirbombja minn qawmien is-serduk sa meta tgħosfor kull ħeġġa li ntenni nifs.
[11-10-18]
Wednesday, 12 September 2018
Ġewwa jew barra?
Fis-26 ta' Awwissu li għadda r-residenti tal-Belt Valletta ingħaqdu flimkien sabiex jirrakkuntaw il-ħajja kontemporanja tagħhom lill-bqija tal-poplu. Il-konkorrenza kienet il-ġmiel tagħha għalkemm qajla sar reklamar. Saħansitra għadd ġmielu ta' posters inqalgħu matul il-lejl ta' qabel mit-toroq tal-Belt Valletta. L-udjenza ġiet minn madwar il-Belt Valletta kollha iżda wkoll minn bliet u rħula oħrajn fosthom Brussell! Il-Barrakka ta' Fuq kienet ippakkjata bin-nies kurjuża sabiex jaraw fiex kienet tikkonsisti l-Ħasla!
Kienet sa mill-bidu nett ix-xewqa tal-Fondazzjoni Valletta 2018 li jsir proġett li jinvolvi lill-komunità Beltija. Proġett kbir li jwassal lill-Beltin sabiex jitħaddtu dwar ir-riġenerazzjoni ekonomika, kulturali u soċjali tal-art tant għażiża għalihom. Ġewwa Barra, kellu jkun pjattaforma unika għall-Beltin.
Għalissa ser inħalli f'ġenb l-element artistiku tal-proġett. Ġewwa Barra, hekk kien tlaqqam il-proġett, kien l-ewwel u qabel kollox vjaġġ speċjali għall-komunità. Dan għaliex filwaqt li ħafna proġetti jafu jirriżultaw fi vjaġġ simili, dan kien il-vjaġġ ta' dawk li għall-dawn l-aħħar snin seffqu wiċċhom direttament mat-tajjeb u l-ħażin li t-titlu tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura ġab miegħu għal Belt Valletta bħalma jiġri f'kull belt oħra mbierka jew misħuta b'dan ix-xettru.
Għal dan il-proġett kien hemm bżonn xi ħadd li kapaċi jifhem il-passjoni u ruħ tal-komunità Beltija. Xi ħadd li kapaċi jrażżan dak li jaħseb hu, u minflok, jagħti widen u jinterpreta b'talent, dak kollu li xtaqu jirrakkuntaw ir-residenti Beltin. Hekk ġara permezz ta' Victor Jacono. Tul il-workshops li sawru l-ewwel parti tal-proġett tfaċċaw numru ta' Beltin. Uħud ġew u telqu 'l barra. Oħrajn ġew, baqgħu u llum qed jiddiskutu kif ser jibqgħu ġewwa. Victor żera', kkultiva u ħasad ħafna frott li mhux kulħadd għaraf japrezza.
Kelli x-xorti ngħix dan il-proġett mit-twelid sat-tmiem u kelli xorti akbar ngħixu minn perspettivi differenti. Il-ħajja tal-komunità hija l-kultura; il-mod kif ngħixu flimkien u kif dawn il-modi jagħtuna identità distinta minn oħrajn. Il-kultura mhix arti u viċe versa. U għalkemm it-tnejn spiss jitwaħħdu, id-distinzjoni hija inekwivokabbli. Huwa hawn fejn l-arti teatrali f'"Il-Ħasla" ma kienet xejn ħlief vetrina tal-kultura. Hawn fejn l-arti teatrali saret eżerċizzju ta' trawwim ta' kunfidenza sabiex ir-residenti Beltin: tfal, żgħażagħ u xjuħ, jesprimu d-drawwiet u l-fehmiet sinċiera tagħhom - bla ma dawn ikunu mittiefsa.
Huwa għalhekk fejn l-iskript ta' "il-Ħasla" huwa ġojjell kulturali u li fil-kuntest storiku u kontemporanju ta' pajjiżna u Beltna jagħmel sens kbir. "Il-Ħasla" hija rakkont ta' Beltin li qed ikunu sfurzati jabbandunaw beltom għal spazji iktar sinjuri u komdi. Rakkont ta' Beltin anzjani li ta' kuljum jippruvaw iwasslu valuri lil uliedhom. Rakkont ta' tfal Beltin li għadhom jgħixu flimkien f'komunità tat-triq. Rakkont ta' żgħażagħ li joħolmu dar, xogħol u familja fl-istess Belt. Rakkont ta' Beltin li qed jibżgħu li ser jintilef il-pjaċir tal-Festa, taċ-ċelebrazzjonijiet tal-futbol u tal-imħażen u ż-żfin tal-karnival. "Il-Ħasla" hija wkoll rakkont ta' Beltin li jħossu li l-progress huwa aħjar minn nostalġija tal-passat. Residenti li jħossu li trid iċċedi xi ħaġa biex ma tkunx minsi.
"Il-Ħasla" kienet tassew rakkont sinċier. Iżewwaq dan kollu kien il-mod sempliċi iżda ġenjali li bih inkiteb ir-rakkont. Filwaqt li uża stejjer u ġografiji vera biex madwarhom jibni xenarju, Jacono welled il-metafora tal-ħasla li permezz tagħha t-tfal kienu jikkomunikaw messaġġi minn bejt għal ieħor, b'xebħ mal-mod kif jikkomunikaw il-bastimenti li kien iħobb isegwi n-Nannu Ninu fil-Port il-Kbir. Din il-metafora kienet il-bażi għall-narrativa kontemporanja. Apparti minn din, wieħed seta' japprezza l-użu adekwat u ntelliġenti tal-metafora, ir-riċerka fir-rakkont, il-battuti ħelwin kif ukoll il-libertà li sa ċertu punt kull karattru kellu sabiex ikun huwa nnifsu.
"Il-Ħasla" provdiet spazju fejn ir-residenti Beltin skoprew talenti moħbija. Kienet opportunità fejn huma taw ħasla lil min jaħseb li jaf ħafna u aktar minnhom. Lis-sinjurun li jinvesti bla ma jikkunsidrahom. Taw ħasla lil min riedhom ikunu protagonisti ta' din is-sena, iżda bħall-granċ, gidimhom, u ma sabx ħin għalihom. Taw ħasla lilhom infushom li kultant ma jafux jirrispettaw lil beltom u nesew kif jingħaqdu biex jiġġieldu għal dak li jridu u jwettqu dak li joħolmu.
"Il-Ħasla" fuq kollox tat ċans sabiex għall-aħħar darba isemma leħnu l-għażiż u mibki Godwin Scerri sabiex juri kif verament ikun Belti: bniedem mimli passjoni, mħabba lejn dak li jgħamlu hu u mħabba bla tarf għall-familja, niesu u l-komunità u l-kultura ġenwina tiegħu. Godwin kien appuntu bniedem li karab iżda ma nstemax, iżda baqa' jittama li f'għajnejn it-tfal li rawwem, tibqa' tgħix il-kultura ta' kull Belti... dik li ngħixu flimkien bħal aħwa u niċċelebraw ma' kull ċans li jkollna s-sabiħ ta' din il-ħajja qasira li għandna. L-identità unika tagħna.
Kif qalli xi ħadd akkademiku fl-aħħar tas-serata, jidher li dan il-vjaġġ tal-Beltin spiċċa jitqies bħala wieħed mill-aqwa proġetti li f'din is-sena tassew mess mar-ruħ ta' dawk li verament huma kapital ta' din il-belt; missirijiet, maħbubin u ulied il-kultura. Int ġewwa jew barra?
Għalissa ser inħalli f'ġenb l-element artistiku tal-proġett. Ġewwa Barra, hekk kien tlaqqam il-proġett, kien l-ewwel u qabel kollox vjaġġ speċjali għall-komunità. Dan għaliex filwaqt li ħafna proġetti jafu jirriżultaw fi vjaġġ simili, dan kien il-vjaġġ ta' dawk li għall-dawn l-aħħar snin seffqu wiċċhom direttament mat-tajjeb u l-ħażin li t-titlu tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura ġab miegħu għal Belt Valletta bħalma jiġri f'kull belt oħra mbierka jew misħuta b'dan ix-xettru.
Għal dan il-proġett kien hemm bżonn xi ħadd li kapaċi jifhem il-passjoni u ruħ tal-komunità Beltija. Xi ħadd li kapaċi jrażżan dak li jaħseb hu, u minflok, jagħti widen u jinterpreta b'talent, dak kollu li xtaqu jirrakkuntaw ir-residenti Beltin. Hekk ġara permezz ta' Victor Jacono. Tul il-workshops li sawru l-ewwel parti tal-proġett tfaċċaw numru ta' Beltin. Uħud ġew u telqu 'l barra. Oħrajn ġew, baqgħu u llum qed jiddiskutu kif ser jibqgħu ġewwa. Victor żera', kkultiva u ħasad ħafna frott li mhux kulħadd għaraf japrezza.
Huwa għalhekk fejn l-iskript ta' "il-Ħasla" huwa ġojjell kulturali u li fil-kuntest storiku u kontemporanju ta' pajjiżna u Beltna jagħmel sens kbir. "Il-Ħasla" hija rakkont ta' Beltin li qed ikunu sfurzati jabbandunaw beltom għal spazji iktar sinjuri u komdi. Rakkont ta' Beltin anzjani li ta' kuljum jippruvaw iwasslu valuri lil uliedhom. Rakkont ta' tfal Beltin li għadhom jgħixu flimkien f'komunità tat-triq. Rakkont ta' żgħażagħ li joħolmu dar, xogħol u familja fl-istess Belt. Rakkont ta' Beltin li qed jibżgħu li ser jintilef il-pjaċir tal-Festa, taċ-ċelebrazzjonijiet tal-futbol u tal-imħażen u ż-żfin tal-karnival. "Il-Ħasla" hija wkoll rakkont ta' Beltin li jħossu li l-progress huwa aħjar minn nostalġija tal-passat. Residenti li jħossu li trid iċċedi xi ħaġa biex ma tkunx minsi.
"Il-Ħasla" kienet tassew rakkont sinċier. Iżewwaq dan kollu kien il-mod sempliċi iżda ġenjali li bih inkiteb ir-rakkont. Filwaqt li uża stejjer u ġografiji vera biex madwarhom jibni xenarju, Jacono welled il-metafora tal-ħasla li permezz tagħha t-tfal kienu jikkomunikaw messaġġi minn bejt għal ieħor, b'xebħ mal-mod kif jikkomunikaw il-bastimenti li kien iħobb isegwi n-Nannu Ninu fil-Port il-Kbir. Din il-metafora kienet il-bażi għall-narrativa kontemporanja. Apparti minn din, wieħed seta' japprezza l-użu adekwat u ntelliġenti tal-metafora, ir-riċerka fir-rakkont, il-battuti ħelwin kif ukoll il-libertà li sa ċertu punt kull karattru kellu sabiex ikun huwa nnifsu.
Kif qalli xi ħadd akkademiku fl-aħħar tas-serata, jidher li dan il-vjaġġ tal-Beltin spiċċa jitqies bħala wieħed mill-aqwa proġetti li f'din is-sena tassew mess mar-ruħ ta' dawk li verament huma kapital ta' din il-belt; missirijiet, maħbubin u ulied il-kultura. Int ġewwa jew barra?
Monday, 10 September 2018
Il-bejgħ tal-gideb
Kultant il-bniedem jasal iħalli lilu nnifsu jiġi kkundizzjonat minn biżgħat, minn inċertezza u minn nuqqas ta' informazzjoni. Agħar minn hekk, jikkondizzjona ruħu minn stejjer irrakkuntati minn ħaddieħor; stejjer fittizji, gideb, tiżjin żejjed, dettalji miżjuda bi skop wieħed, dak li t-terza persuna tilħaq l-iskop tagħha.
Hija weġgħa kbira ta' qalb nilmah nies li jemmnu kollox u jgħixu ħajjithom ibbażata fuq fantasiji perversi ta' nies oħrajn li ma jkunu qed jgħamlu l-ebda ġid ħlief lill-ego tagħhom.
Hija sensazzjoni ta' dwejjaq profond nara li jeżistu nies li kapaċi jivvintaw xenarji fittizji u jbiegħuhom bħala verità. Agħar ir-realtà li dan il-prodott isib min jixtrieh, jikkunsmah u jagħmlu tiegħu. Iktar agħar il-fatt li ħafna drabi, fil-mira tal-kreattività ikun l-istess xerrej! Ehhhh!
Imma iva, xi ħadd qalli li d-Dinja mhix kollha tjubija u allura rrid nikber u naċċetta li hawn min isib serħan fil-bejgħ ta' gideb, il-biżà mill-verità u d-distanza mill-konverżazzjoni.
Emmen fik u tikkunsmax dak kollu. Tkellem u fuq kollox, isma'.
Hija sensazzjoni ta' dwejjaq profond nara li jeżistu nies li kapaċi jivvintaw xenarji fittizji u jbiegħuhom bħala verità. Agħar ir-realtà li dan il-prodott isib min jixtrieh, jikkunsmah u jagħmlu tiegħu. Iktar agħar il-fatt li ħafna drabi, fil-mira tal-kreattività ikun l-istess xerrej! Ehhhh!
Imma iva, xi ħadd qalli li d-Dinja mhix kollha tjubija u allura rrid nikber u naċċetta li hawn min isib serħan fil-bejgħ ta' gideb, il-biżà mill-verità u d-distanza mill-konverżazzjoni.
Emmen fik u tikkunsmax dak kollu. Tkellem u fuq kollox, isma'.
Wednesday, 20 June 2018
Il-Kultura taċ-Ċelebrazzjoni - Tislima lill-Belti Godwin Scerri
Godwin. Jew kif qal Fr Michael, Alla jirbaħ.
Godwin Scerri. Jew kif sejjaħlu Fr Michael, Godwin Festa.
Ċelebrazzjoni.
Ma kontx ili nafu wisq lil Godwin. Naħseb ftit iktar minn sentejn.
L-ewwel darba li nnutajtu kien fil-ħidma tiegħi ġewwa d-Dijuballi. U kif stajt ma ninnutahx? B'erba' kelmiet qawwija kien qed jiġbor madwar 50 tifel u tifla sabiex, qalb id-diffikultajiet kollha, jieqfu mill-ġiri fit-toroq u jinżlu flimkien miegħu sa Sant Iermu, fejn hemm kien joffrilhom għexieren ta' modi kif jitgħallmu xi sengħa marbuta mal-Karnival.
Ilbieraħ l-istess tfal, kienu hemm, għall-funeral, bla ħadd ma kellu għalfejn isejjħilhom. Fosthom rajt uħud jolfqu fid-dmugħ u ġabuli qalbi tikka. L-istess ġrali kif ilmaħt lil Pawlu l-Pampalun jolfoq. Għax meta tintmiss il-qalb, joħorġu d-dmugħ bħal f'barka. Bħal ħasla purifikatorja għar-ruħ.
F'sentejn Godwin għallimni bi ftit kliem. Għallimni b'ħafna u ħafna fatti. Għallimni mingħajr ma tani lezzjonijiet. Għallimni billi stmani ta' xi ħadd bħalu. Mhux iktar u xejn inqas.
Għallimni li mexxej huwa dak li minn fuq siġġu (fil-każ tiegħu, tar-roti) jispira u jidderieġi. Mexxej huwa dak li jagħraf lin-nagħaġ tiegħu b'isimhom, iġiżżhom meta hemm bżonn u jirgħahom sabiex minnhom joħroġ l-aħjar.
Għallimni li tislima ma tqumx flus. Rari kienu d-drabi li minħabba l-problemi li kien għaddej minnhom ma sejjaħlix hu. Mill-bqija, eżatt bħalma ġara s-Sibt li għadda, jilmaħni għaddej mifluġ ħsibijiet u jsejjaħli b'ismi "Pawlu" u jsaqsini "kif int sabiħ?".
Għallimni li mexxej tajjeb jiġbed lejn il-familja tiegħu b'imħabba. Mhux l-ewwel darba li talabni xi għajnuna sabiex il-familja tal-Karnival tad-Dijuballi ssib post denju fejn tmidd rasha. Mhux l-ewwel darba li talabni sabiex inwassal il-messaġġ 'l fuq. Mhux l-ewwel darba li talabni... dejjem għal xi raġuni li kienet tqanqlu. Kliemu dwar il-komunità tad-Dijuballi ma kien xejn frivolu. Mimli passjoni.
Għallimni li mexxej tajjeb jirrispetta oħrajn. Kien Godwin li wara li sar jafni u nnota l-passjoni tiegħi lejn San Pawl, bgħat lill-ibnu iġibli xi ħaġa li kien żamm apposta għalija. Qalli "bħal dan mhux ser issib". Kien kalendarju fuq il-qasab li jirraffigura lil San Pawl fl-istatwa tant għal qalb ħafna Beltin - dik tal-Gafà.
Għallimni ninnota s-sbuħija f'ħarsa jew f'kostum. Għallimni li mexxej tajjeb, jaf li huwa mexxej u allura jmexxi. Juża leħnu. Jgħolli l-volum tal-vuċi skond il-bżonn u jara li kulħadd jisma' u jifhem.
Naħseb l-akbar memorja ta' Godwin kienet dik li rrealiżżajt illum fi kliem Fr Michael. Godwin dejjem ried jiċċelebra. Għax dak huwa l-Belti vera. Bix-xalla tal-Palestina ma' għonqu, Godwin ried jiċċelebra lit-tfal tad-Dijuballi, mimlija talenti u b'karattri mimlija esperjenza. Lill-għażiża ommu u lill-familja tiegħu. Lill-familja Beltija meta tkun rebbieħa fil-ballun. Il-kultura Beltija.
Ried li nieqfu nitbikkmu, nipparteċipaw u mmiddu jdejna. Ried li permezz t'hekk, min imexxi jemmen fit-talba tiegħu għal-aktar rispett lejn il-Beltin. Ħasra li l-biżà tiegħu li Sant Iermu ser jittieħed lill-Beltin u mill-Karnival, qed titħawwar f'realtà li ser tifga l-ħolm ta' dan ir-raġel kemm f'ħajtu u kemm wara mewtu.
Godwin ried li anki jekk mifluġin bil-mard, nafdaw f'Alla dejjem u noħorġu nifirħu b'dak li għandna u niċċelebrawh flimkien. Ried li fid-diffikultà u bid-difetti kolla tiegħu, ikun b'xi mod influwenza pożittiva lil ta' madwaru.
Naħseb int li qrajt s'hawn, taqbel miegħi jekk ngħid li rnexxielu mija fil-mija!
Grazzi l-Iljun! Ħu ħsiebna - kif tlabtek is-Sibt li għadda. Narak!
Godwin Scerri. Jew kif sejjaħlu Fr Michael, Godwin Festa.
Ċelebrazzjoni.
 |
| Godwin Scerri - Valletta. R.I.P. |
L-ewwel darba li nnutajtu kien fil-ħidma tiegħi ġewwa d-Dijuballi. U kif stajt ma ninnutahx? B'erba' kelmiet qawwija kien qed jiġbor madwar 50 tifel u tifla sabiex, qalb id-diffikultajiet kollha, jieqfu mill-ġiri fit-toroq u jinżlu flimkien miegħu sa Sant Iermu, fejn hemm kien joffrilhom għexieren ta' modi kif jitgħallmu xi sengħa marbuta mal-Karnival.
Ilbieraħ l-istess tfal, kienu hemm, għall-funeral, bla ħadd ma kellu għalfejn isejjħilhom. Fosthom rajt uħud jolfqu fid-dmugħ u ġabuli qalbi tikka. L-istess ġrali kif ilmaħt lil Pawlu l-Pampalun jolfoq. Għax meta tintmiss il-qalb, joħorġu d-dmugħ bħal f'barka. Bħal ħasla purifikatorja għar-ruħ.
F'sentejn Godwin għallimni bi ftit kliem. Għallimni b'ħafna u ħafna fatti. Għallimni mingħajr ma tani lezzjonijiet. Għallimni billi stmani ta' xi ħadd bħalu. Mhux iktar u xejn inqas.
Għallimni li mexxej huwa dak li minn fuq siġġu (fil-każ tiegħu, tar-roti) jispira u jidderieġi. Mexxej huwa dak li jagħraf lin-nagħaġ tiegħu b'isimhom, iġiżżhom meta hemm bżonn u jirgħahom sabiex minnhom joħroġ l-aħjar.
Għallimni li tislima ma tqumx flus. Rari kienu d-drabi li minħabba l-problemi li kien għaddej minnhom ma sejjaħlix hu. Mill-bqija, eżatt bħalma ġara s-Sibt li għadda, jilmaħni għaddej mifluġ ħsibijiet u jsejjaħli b'ismi "Pawlu" u jsaqsini "kif int sabiħ?".
Għallimni li mexxej tajjeb jiġbed lejn il-familja tiegħu b'imħabba. Mhux l-ewwel darba li talabni xi għajnuna sabiex il-familja tal-Karnival tad-Dijuballi ssib post denju fejn tmidd rasha. Mhux l-ewwel darba li talabni sabiex inwassal il-messaġġ 'l fuq. Mhux l-ewwel darba li talabni... dejjem għal xi raġuni li kienet tqanqlu. Kliemu dwar il-komunità tad-Dijuballi ma kien xejn frivolu. Mimli passjoni.
 |
| 3 ta' Marzu 2017 - Godwin għoġbu jwarrabli u jirregalali dan il-kalendarju |
Naħseb l-akbar memorja ta' Godwin kienet dik li rrealiżżajt illum fi kliem Fr Michael. Godwin dejjem ried jiċċelebra. Għax dak huwa l-Belti vera. Bix-xalla tal-Palestina ma' għonqu, Godwin ried jiċċelebra lit-tfal tad-Dijuballi, mimlija talenti u b'karattri mimlija esperjenza. Lill-għażiża ommu u lill-familja tiegħu. Lill-familja Beltija meta tkun rebbieħa fil-ballun. Il-kultura Beltija.
 |
| 11 ta' Marzu 2018 - Godwin ġewwa Ta' Qali - lest sabiex niċċelebraw! |
Godwin ried li anki jekk mifluġin bil-mard, nafdaw f'Alla dejjem u noħorġu nifirħu b'dak li għandna u niċċelebrawh flimkien. Ried li fid-diffikultà u bid-difetti kolla tiegħu, ikun b'xi mod influwenza pożittiva lil ta' madwaru.
Naħseb int li qrajt s'hawn, taqbel miegħi jekk ngħid li rnexxielu mija fil-mija!
Grazzi l-Iljun! Ħu ħsiebna - kif tlabtek is-Sibt li għadda. Narak!
Sunday, 20 May 2018
L-ossessjoni bil-konformità
Dalgħodu lmaħt numru ta' kummenti fuq Facebook dwar iċ-ċensura li l-Isqof ta' Malta poġġa fuq Patri Mark Montebello. Nibqa' mistagħġeb, kif wara kitba tant mirquma speċjalment l-aħħar waħda - fejn saħansitra offra ktitika li jaf tkun rivoluzzjonarja għall-istess istituzzjoni, titfaċċa din ir-reazzjoni.
Reazzjoni li titfa dawl fuq il-biżà mir-rivoluzzjoni u mill-bidla. L-istess biżà li wasslet lil ħaddieħor qabilna sabiex isallbu lil Kristu, segwaċi fidili tiegħu u persuni oħra li kellhom sfida nobbli x'joffru lil ta' madwarhom. Dan huwa żgur tal-biżà: il-probabbiltà imminenti li l-Knisja ssir dinosawru - anzi skeletru ta' dinosawru, poġġut f'vetrina għall-istessi.
Ammirevoli t-twiddib ġentili imma skjett ta' Patri Mark li jgħaraf jindika kif l-esperjenza tal-poplu dwar il-Knisja qegħda, kull ma jmur titnawwar b'perċezzjoni ta' istituzzjoni mhux sensittiva, intransiġenti, intolleranti, irrazjonali u marbuta fil-passat. Impressjonanti kif dan l-argument ta' Mark fl-artiklu tiegħu tal-25 t'April, ingħata konferma b'din iċ-ċensura!
Għaliex nibżgħu mill-ktitika? Għaliex il-biżà li nammettu żball? Għaliex il-biżà li nagħtu widen lil min ikun intebah qabilna?
Jekk hemm kitba li ħallitli marka f'ħajti, żgur li waħda minnhom kienet fil-ktejjeb "Il-Fidwa tal-Anarkiżmu" li Mark stess kiteb u kien għoġbu jirregalali snin ilu. Fih intbaħt bil-ħafna fatturi li jeqirdu lill-bniedem fosthom l-ossessjoni bil-konformità u l-fissazzjoni bil-formaliżmu. Ħasra li l-Knisja f'Malta qed tattakka lil dan il-ħassieb u tinjora membri oħra li perennament għamlu u qed jgħamlu ħsara ta' kull ġeneru fil-parroċċi tagħna!
Jistgħu jsikktuk Mark, imma ħsibijietek u kitbietek ser jibqgħu.
Ammirevoli t-twiddib ġentili imma skjett ta' Patri Mark li jgħaraf jindika kif l-esperjenza tal-poplu dwar il-Knisja qegħda, kull ma jmur titnawwar b'perċezzjoni ta' istituzzjoni mhux sensittiva, intransiġenti, intolleranti, irrazjonali u marbuta fil-passat. Impressjonanti kif dan l-argument ta' Mark fl-artiklu tiegħu tal-25 t'April, ingħata konferma b'din iċ-ċensura!
Għaliex nibżgħu mill-ktitika? Għaliex il-biżà li nammettu żball? Għaliex il-biżà li nagħtu widen lil min ikun intebah qabilna?
Jekk hemm kitba li ħallitli marka f'ħajti, żgur li waħda minnhom kienet fil-ktejjeb "Il-Fidwa tal-Anarkiżmu" li Mark stess kiteb u kien għoġbu jirregalali snin ilu. Fih intbaħt bil-ħafna fatturi li jeqirdu lill-bniedem fosthom l-ossessjoni bil-konformità u l-fissazzjoni bil-formaliżmu. Ħasra li l-Knisja f'Malta qed tattakka lil dan il-ħassieb u tinjora membri oħra li perennament għamlu u qed jgħamlu ħsara ta' kull ġeneru fil-parroċċi tagħna!
Jistgħu jsikktuk Mark, imma ħsibijietek u kitbietek ser jibqgħu.
Monday, 9 April 2018
"Mur. Fl-aħħar qtajtha xewqtek."
"Mur. Fl-aħħar qtajtha xewqtek. Kont ilek teqred għaliha din!"
Hekk qabbiżni mid-dar ilbieraħt lura missieri Ċensu meta għall-ħabta tal-16:45 sellimtlu biex immur lejn Pjazza San Ġorġ sabiex flimkien ma' sħabi, nikkordinaw l-aħħar tentufiet dwar il-Festa l-Kbira. Kienet tislima li ferrħitni għax apprezzajt li fis-silenzju tiegħu missieri kien wieħed mill-ftit li urewni li jafu x'fissret għalija l-ħidma b'risq dan l-avveniment u dik il-ġurnata. Kienet ukoll tislima li ħasditni għax erġajt ftakart li minħabba sitwazzjonijiet personali ma kienx ser ikun jista' jgawdi, ta' Belti li hu, dak li tul is-snin rawwem f'ibnu.
Sa minn San Stiefnu, Missieri kien iżarma l-ornamenti tal-Milied u jibda jipprepara sabiex jarma lil San Pawl fid-dar. Sa mis-26 ta' Diċembru, il-marċi ta' La Valette kienu jkunu akkumpanjament kontinwu speċjalment nhar ta' Sibt u Ħadd meta ma kienx ikun xogħol. Kuljum praċett, il-casettes sofor jew ħomor li ġemma sa mill-1984 kienu jkunu hemm, lesti għal taħt idejh. Il-vuċi ta' Charles Coleiro kienet issaħħarni bħal qisha tistiednek idduq kull silta mużikali daqs li kieku kienet tazza nbid, sal-aħħar qatra. Il-Marċi ta' La Valette kienu jakkumpanjawna b'mod impekkabli sal-10 ta' Frar. L-għada, il-Funebri tal-istess banda kienu jagħmlu l-istess sal-Ġimgħa l-Kbira. Sadattant Elvis, Cash, il-Beatles, Celentano, il-Creedance Clearwater Revival, il-Fleetwood Mac u s-selezzjonijiet ta' Mario Laus kienu jibqgħu jittamaw li jqarreb is-sajf!
Is-sajf kien jasal u hekk kif joqrob Awwissu, missieri dejjem kien iżerżaq il-casettes, din id-darba blu tal-Banda King's Own jew l-LP bil-wiċċ stampat kbir tal-Maġġur Anthony Aquilina. Niftakru jispjegali li għalkemm aħna Pawlini, dawn il-marċi tal-Festa ta' San Duminku huma biċċiet mill-isbaħ u erħilu jirrakkontali dak kollu li kien jaf dwarhom. U kif setà ma jżerżaqlix l-Agrigento, Forza Ċensina jew Balfrendozan!
Iva nista' ngħid li fija Missieri, ta' Belti kburi mill-Arċipieku li hu, qatt ma rawwem firda iżda prinċipji. Prinċipji Pawlini ta' rispett komplut. Rispett u apprezzament lejn dak li huwa tagħna u jagħtina identità iżda anki lejn min mhux tal-istess parroċċa, festa jew każin. Missieri, anki qalb xi tikka nkejja, dejjem spjegali kif kulħadd jiżbalja u li fuq kollox aħna Beltin u familja.
Is-snin gerrbu. Illum jien membru kburi fil-Kumitat tal-Għaqda tal-Pawlini u sa mill-2013, impjegat u aktar tard uffiċjal tal-Fondazzjoni Valletta 2018. Fl-ewwel snin ta' din l-esperjenza kont naħbat ma nies li kienu jhewdnu bħali: "issa kieku xi darba noħorġu l-erba' qaddisin flimkien, mhux sabiħa tkun Pawl?". Jgħidielek wieħed, tnejn, tlieta; kont iddeċidejt li nimbotta din l-idea. Għall-bidu kollox kien għat-telgħa u l-idea ma sabitx art fejn tinbet iżda hekk kif tfaċċat id-Direttriċi Catherine Tabone, kollox inbidel. Is-Sinjorina Tabone mill-ewwel offrietli li tkun spalla sabiex l-idea sseħħ u kelli ndikazzjoni li hekk kif tispiċċa l-ħidma relatata mal-ftuħ tas-sena 2018, nitfgħu rasna hemm sabiex nibnu qafas. U hekk ġara. Niftakar li waqt laqgħa marbuta mal-parteċipazzjoni tal-komunitajiet Beltin ġewwa Fortress Builders kien is-Sur Edward Bonello li ħeġġiġna nagħtu prijorità lil din ix-xewqa tal-Beltin u hemmhekk anki c-chairman Jason Micallef kien wiegħed li t-talba mhux ser taqa' fuq widnejn torox.
Kelli l-inkarigu li nkun vuċi għal din il-ħolma tal-Beltin u kont koordinatur tal-proġett. Biss kont fortunat li sibt miegħi Maniġer tal-produzzjoni u ħabib mill-aqwa Christopher Cassar - ġirbi kburi li jħobb lin-nies u li jaf jaqbad il-ħolm u jwettaqhom fil-prattika. Flimkien, fassalna pjan ta' ħidma b'sensiela ta' ideat li umbagħad flimkien mal-kollega u ħabib Albert Dimech, ressaqna quddiem rappreżentanti tal-Għaqdiet Beltin li jorganiżżaw il-Festi kif ukoll dawk tal-Baned. Kif qal Luqa meta San Pawl wasal Malta, l-istess aħna dwar l-Għaqdiet. Sibna kollaborazzjoni liema bħalha. Kellna numru ta' laqgħat li fihom ir-rispett li ntwera għamilni aktar kburi b'dan il-poplu u b'dan il-proġett ħolma.
Hekk kif bdejna nħabbru li ġiet identifikata data, kien hemm bħal sens ta' inkredulità. Tassew mhux faċli timmaġina ħolma sabiħa li tkun ilek toħlom fir-realtà. Fi ftit ġimgħat il-Beltin xegħlu; kulħadd jitkellem dwar il-Festa li ġiet imlaqqma "il-Kbira". Ħdimna flimkien ma' kollegi bħal Marcia Grima, Giuliana Barbaro-Sant u Victor Jacono anki fuq livell anki informali sabiex nibnu fuq l-esperjenza tal-ftuħ tas-sena u nkomplu nħeġġu lill-Beltin jersqu lejn il-Fondazzjoni.
Kienet esperjenza tassew unika. U ta' dan huma xiedha d-dmugħ ta' ħafna Beltin li ġenwinament bkew meta raw l-erba' vari titulari li tant jiddefinixxu l-identità tagħna mexjin ħaġa waħda tul l-arterja prinċipali tad-dar tagħna. Xhieda ta' dan ukoll kienu d-dmugħ tal-għażiż Joe Mizzi 'Kurun' li f'Awwissu li għadda, xahar qabel ħalliena, tgħidx kemm dam ifakkarni li mportanti l-għaqda bejn il-Beltin, hu x'inhu l-pinċipju reliġjuż jew il-kulur politiku. Kien ħolmu huwa wkoll is-7 ta' April 2018.
Xil-17:00 jiena kont fil-Kolleġġjata ta' San Pawl. Għaddejt sellimt lil Pawlu u tlabtu barka u sapport sabiex il-lejla tkun memorabbli u li tħalli l-ġid. Bħal dejjem, semgħani. Għalkemm għall-ewwel darba wara 37 sena ma rajtux ħiereġ mill-Knisja u għalkemm ma stajtx ingawdi l-Festa l-Kbira mal-bqija tal-Beltin, inħossni tassew ixxurtjat li stinkajt sabiex twettaq mument kruċjali tal-istorja ta' Belti u fuq kollox, niesha.
Ninsab grat lejn kull min ġie qal grazzi. Grat lejn il-ħaddiema l-aktar siekta li kien hemm tul l-attività kollha. Fuq quddiem il-kappillani, arċipriet u pirjol tal-komunitajiet Beltin. Grat lejn it-tim li kellna - lista twila ta' persuni li ħadmu magħna bħala koordinaturi, hosts jew maniġers ta' sezzjonijiet varji. Grat lejn dawk tal-Protezzjoni Ċivili, il-Pulizija, ta' Transport Malta u Malta Public Transport, tal-Ferries u l-barklori u dawk tal-Cleansing Units li fi ftit siegħat naddfu kemm qabel kif ukoll wara l-attivitajiet li kellna. Grat lejn il-Kurja. Grat lejn il-membri tal-Kunsill Lokali li ssapportjawni. Grat lejn il-pubbliku li attenda u mexa mal-istruzzjonijiet b'mod mill-aktar ċivili.
Diġà għaddew jumejn. X'fadal minn dan kollu? Naħseb ħareġ biċ-ċar li l-kultura ma hix xi ħaġa li jfasslu jew jiddettaw xi maniġers, diretturi, diretturi artistiċi, artisti jew xi kritiċi tal-arti. Il-kultura hija sensiela ta' prattiċi ta' ħajja, mibnija minn poplu. Prattiċi ordinarji, komuni għall-membri ta' dak il-poplu u li fihom l-istess membri jsibu xi forma ta' valur.
Il-prattika tal-Festa f'kull belt u raħal f'Malta hija ntrinsika mal-kultura tal-poplu Malti. Prattika ħelwa li tiġbor fiha valuri reliġjużi, artistiċi u edukattivi mwassla minn ġenerazzjoni għall-oħra tul is-snin. Ma kinetx tkun sena kompluta kieku l-Festa ma kinetx fil-qalba tal-programm kulturali li ġie mfassal - u ta' dan illum inħossni kburi.
Il-kultura tal-Beltin hija kultura ta' ferħ, mużika, kulur, disinn u kreattività. Ħareġ ċar li l-Beltin konxji mid-dritt li joħolmu u jwettqu. Ħareġ ċar li kif għallimni missieri, il-Beltin jafu li huma iktar b'saħħithom flimkien milli għal rashom. Fuq kollox ħareġ ċar li fejn hemm il-ħolm u l-koordinazzjoni bejn kull saff tas-soċjetà li ngħixu fiha, dan l-istess ħolm, jasal jitwettaq. Minn dejjem kellu raġun missieri..."
Ejjew nibqgħu noħolmu u nkunu protagonisti flimkien, għeżież Beltin!
Hekk qabbiżni mid-dar ilbieraħt lura missieri Ċensu meta għall-ħabta tal-16:45 sellimtlu biex immur lejn Pjazza San Ġorġ sabiex flimkien ma' sħabi, nikkordinaw l-aħħar tentufiet dwar il-Festa l-Kbira. Kienet tislima li ferrħitni għax apprezzajt li fis-silenzju tiegħu missieri kien wieħed mill-ftit li urewni li jafu x'fissret għalija l-ħidma b'risq dan l-avveniment u dik il-ġurnata. Kienet ukoll tislima li ħasditni għax erġajt ftakart li minħabba sitwazzjonijiet personali ma kienx ser ikun jista' jgawdi, ta' Belti li hu, dak li tul is-snin rawwem f'ibnu.
 |
| IL-FESTA L-KBIRA - Ritratt mill-isbaħ ta' sieħbi Joseph Galea |
Is-sajf kien jasal u hekk kif joqrob Awwissu, missieri dejjem kien iżerżaq il-casettes, din id-darba blu tal-Banda King's Own jew l-LP bil-wiċċ stampat kbir tal-Maġġur Anthony Aquilina. Niftakru jispjegali li għalkemm aħna Pawlini, dawn il-marċi tal-Festa ta' San Duminku huma biċċiet mill-isbaħ u erħilu jirrakkontali dak kollu li kien jaf dwarhom. U kif setà ma jżerżaqlix l-Agrigento, Forza Ċensina jew Balfrendozan!
Iva nista' ngħid li fija Missieri, ta' Belti kburi mill-Arċipieku li hu, qatt ma rawwem firda iżda prinċipji. Prinċipji Pawlini ta' rispett komplut. Rispett u apprezzament lejn dak li huwa tagħna u jagħtina identità iżda anki lejn min mhux tal-istess parroċċa, festa jew każin. Missieri, anki qalb xi tikka nkejja, dejjem spjegali kif kulħadd jiżbalja u li fuq kollox aħna Beltin u familja.
Is-snin gerrbu. Illum jien membru kburi fil-Kumitat tal-Għaqda tal-Pawlini u sa mill-2013, impjegat u aktar tard uffiċjal tal-Fondazzjoni Valletta 2018. Fl-ewwel snin ta' din l-esperjenza kont naħbat ma nies li kienu jhewdnu bħali: "issa kieku xi darba noħorġu l-erba' qaddisin flimkien, mhux sabiħa tkun Pawl?". Jgħidielek wieħed, tnejn, tlieta; kont iddeċidejt li nimbotta din l-idea. Għall-bidu kollox kien għat-telgħa u l-idea ma sabitx art fejn tinbet iżda hekk kif tfaċċat id-Direttriċi Catherine Tabone, kollox inbidel. Is-Sinjorina Tabone mill-ewwel offrietli li tkun spalla sabiex l-idea sseħħ u kelli ndikazzjoni li hekk kif tispiċċa l-ħidma relatata mal-ftuħ tas-sena 2018, nitfgħu rasna hemm sabiex nibnu qafas. U hekk ġara. Niftakar li waqt laqgħa marbuta mal-parteċipazzjoni tal-komunitajiet Beltin ġewwa Fortress Builders kien is-Sur Edward Bonello li ħeġġiġna nagħtu prijorità lil din ix-xewqa tal-Beltin u hemmhekk anki c-chairman Jason Micallef kien wiegħed li t-talba mhux ser taqa' fuq widnejn torox.
 |
| Parti mit-tim. 4 Ġirbin u 3 Beltin. |
Hekk kif bdejna nħabbru li ġiet identifikata data, kien hemm bħal sens ta' inkredulità. Tassew mhux faċli timmaġina ħolma sabiħa li tkun ilek toħlom fir-realtà. Fi ftit ġimgħat il-Beltin xegħlu; kulħadd jitkellem dwar il-Festa li ġiet imlaqqma "il-Kbira". Ħdimna flimkien ma' kollegi bħal Marcia Grima, Giuliana Barbaro-Sant u Victor Jacono anki fuq livell anki informali sabiex nibnu fuq l-esperjenza tal-ftuħ tas-sena u nkomplu nħeġġu lill-Beltin jersqu lejn il-Fondazzjoni.
Kienet esperjenza tassew unika. U ta' dan huma xiedha d-dmugħ ta' ħafna Beltin li ġenwinament bkew meta raw l-erba' vari titulari li tant jiddefinixxu l-identità tagħna mexjin ħaġa waħda tul l-arterja prinċipali tad-dar tagħna. Xhieda ta' dan ukoll kienu d-dmugħ tal-għażiż Joe Mizzi 'Kurun' li f'Awwissu li għadda, xahar qabel ħalliena, tgħidx kemm dam ifakkarni li mportanti l-għaqda bejn il-Beltin, hu x'inhu l-pinċipju reliġjuż jew il-kulur politiku. Kien ħolmu huwa wkoll is-7 ta' April 2018.
 |
| Titwila lil Pawlu qabel xejn! |
Ninsab grat lejn kull min ġie qal grazzi. Grat lejn il-ħaddiema l-aktar siekta li kien hemm tul l-attività kollha. Fuq quddiem il-kappillani, arċipriet u pirjol tal-komunitajiet Beltin. Grat lejn it-tim li kellna - lista twila ta' persuni li ħadmu magħna bħala koordinaturi, hosts jew maniġers ta' sezzjonijiet varji. Grat lejn dawk tal-Protezzjoni Ċivili, il-Pulizija, ta' Transport Malta u Malta Public Transport, tal-Ferries u l-barklori u dawk tal-Cleansing Units li fi ftit siegħat naddfu kemm qabel kif ukoll wara l-attivitajiet li kellna. Grat lejn il-Kurja. Grat lejn il-membri tal-Kunsill Lokali li ssapportjawni. Grat lejn il-pubbliku li attenda u mexa mal-istruzzjonijiet b'mod mill-aktar ċivili.
 |
| Ritratti ta' sieħbi Sebio Aquilina |
 |
| Ritratt ta' sieħbi Carl Farrugia |
Il-kultura tal-Beltin hija kultura ta' ferħ, mużika, kulur, disinn u kreattività. Ħareġ ċar li l-Beltin konxji mid-dritt li joħolmu u jwettqu. Ħareġ ċar li kif għallimni missieri, il-Beltin jafu li huma iktar b'saħħithom flimkien milli għal rashom. Fuq kollox ħareġ ċar li fejn hemm il-ħolm u l-koordinazzjoni bejn kull saff tas-soċjetà li ngħixu fiha, dan l-istess ħolm, jasal jitwettaq. Minn dejjem kellu raġun missieri..."
Ejjew nibqgħu noħolmu u nkunu protagonisti flimkien, għeżież Beltin!
Subscribe to:
Posts (Atom)